lundi 19 janvier 2009

Kaapt Verhofstadt de Europese campagne?

Paul Goossens over het nieuwe Europese essay van de oud-premier en de komende Europese verkiezingen. Goossens is Europajournalist en voormalig hoofdredacteur van deze krant. Om de twee weken schrijft hij een bijdrage voor 'De Gedachte'.

Als naar gewoonte zal de Europese verkiezingscampagne ook deze keer in de schaduw van de regionale blijven. Paul Goossens ziet het liever omgekeerd, daarin gesterkt door het nieuwe Europees essay van Guy Verhofstadt (Open Vld). 'Ofwel beschouwt Verhofstadt zich definitief uitgeteld voor een Europese topjob, ofwel zit de Europese integratie inderdaad in een impasse zonder voorgaande en is ze in een eindstation beland.'

De traditie wil dat er pas verkiezingen komen als Guy Verhofstadt een nieuw geschrift heeft afgeleverd. Deze keer is het niet anders. Sinds gisteren ligt een nieuw essay van de bezige auteur-politicus in de boekhandel. Het is een herwerkte en uitgebreide versie van een tekst die hij in november vorig jaar voor de Bertelsmann Stiftung schreef en kreeg de ronkende titel Een nieuwe Age of Empires mee. Daarmee is de Europese verkiezingscampagne van de voormalige premier op gang getrokken.

In de publicatie laat Verhofstadt zijn licht schijnen op de verreikende gevolgen van de "waanzinnige zomer van 2008". Die luidt, zo stelt hij met grote stelligheid, het definitieve einde in van de kortstondige unipolaire wereldorde waarin we sinds 1989 leefden. Voor Verhofstadt is het een uitgemaakte zaak dat Amerika's relatieve machtspositie gaandeweg zal afbrokkelen. "Dit is het begin van het einde van de absolute Amerikaanse wereldhegemonie", zo schrijft hij.

Typisch aan Europese verkiezingen in België is dat ze altijd in de schaduw van andere verkiezingen staan. Deze keer zal het niet anders zijn, met alle gevolgen van dien. Weinig debat, weinig media-aandacht, weinig inhoudelijke discussies en controverses. De binnenlandse thema's zullen opnieuw alle belangstelling opeisen en het vooroordeel versterken dat het Europees beleid zich in hoge, voor de burger onbereikbare sferen afspeelt. Al even typisch is de zeer selectieve en kortstondige aandacht van bijna alle politieke partijen voor Europa en Europese verkiezingen. De lijstvorming, daar draait het allemaal om. Als dat eenmaal geklaard is, gaat Europa voor de meeste partijbesturen weer voor vijf jaar in de koelkast.

Of Verhofstadt met zijn essay en zijn groot geloof in het geschreven woord de apathie van de media en de burger voor de Europese verkiezingen zal kunnen doorbreken, is maar de vraag.
De kans is groot dat Verhofstadt en Dehaene het debat monopoliseren en nauwelijks weerwerk krijgen. Met zijn essay zet de voormalige paarse premier alvast de bakens uit en is hij goed op weg om de verkiezingscampagne te kapen. Hoe oneens men het ook met de voorstellen van Verhofstadt is, de man heeft een verhaal, ideeën en een punt. In 2008 werd inderdaad een tijdperk afgesloten en begint een nieuwe periode in de geschiedenis. Zowel geopolitiek als ideologisch zit de wereld, dus ook Europa, op een keerpunt. Als zelfs Verhofstadt toegeeft dat we vorig jaar op de grenzen van het ongebreidelde of wilde kapitalisme botsten - over het neoliberalisme zwijgt hij zedig -, dan is dat veelbetekenend.

Die bekentenis verdient echter een grondiger analyse en diagnose dan wat Verhofstadt brengt en ook andere, radicalere remedies. Het Vlaams liberale boegbeeld wil daar niet van weten. "Meer regulering op financieel vlak", zo luidt zijn onbewezen stelling, "zal paradoxaal gepaard moeten gaan met meer liberalisering op het algemene economische beleid." Dat ruikt naar dogmatisch denken en vraagt om een forse, politieke repliek. Dat hoeft niet eens van stamboomsocialisten te zijn, sociaaldemocraten en progressieven hebben hier eveneens een kluif aan.

In de Europese Raad was Verhofstadt een van de meest gedreven pleitbezorgers van "meer Europa". Dat is hij vandaag nog altijd, maar hij legt wel andere klemtonen. In zijn essay uit 2005 De Verenigde Staten van Europa verdedigt hij de oprichting van een kern-Europa. In zijn nieuwe geschrift komt hij daar niet meer op terug en dat is waarschijnlijk geen vergetelheid. Het idee kon immers op weinig of geen steun rekenen.

Deze keer komt Verhofstadt voor een institutionele big bang op. De unanimiteitsregel zou compleet moeten verdwijnen en ook de bestaande ratificatieprocedure - goedkeuring door alle lidstaten - moet overboord. "De integratie moet kunnen verdergaan", aldus Verhofstadt, ook als één of enkele lidstaten daar geen vrede mee kunnen nemen." Het is een juist, gedurfd, maar totaal onhaalbaar voorstel. Je kunt zoiets in een essay neerschrijven, maar de operationele waarde ervan is nihil. Niemand die het beter weet dan Verhofstadt zelf, die intussen wel weet wat er op de Europese Raad zoal te koop is.

Ofwel beschouwt Verhofstadt zich definitief uitgeteld voor een Europese top job, ofwel zit de Europese integratie inderdaad in een impasse zonder voorgaande en is ze in een eindstation beland. In dat geval is er reden genoeg om groot Europees alarm af te kondigen en de Vlaamse verkiezingen op hun juiste waarde in te schatten.

VERHOFSTADT IS BACK
V.d.W. ( La Libre Belgique )
Il plaide à présent pour un retour aux Empires et lance la campagne européenne.
Comme la règle non-écrite le prescrit, l’ex-Premier ministre libéral, Guy Verhofstadt, s’abstiendra de tout commentaire sur la politique belge jusqu’à la date anniversaire de son départ du "16". Il faudra attendre le 20 mars avant de savoir tout le bien qu’il pense de l’évolution de son pays
Mais cela ne l’empêche évidemment pas de penser et d’écrire sur un autre sujet qui le tient à cœur. On ne parlera pas, ici, du vin italien. Ne serait-ce pas là, pourtant, sa véritable passion, lui qui attend avec une impatience non feinte le plaisir de savourer le nectar que produiront ses vignobles italiens ? Dans l’œnothèque divine où il avait rassemblé quelques journalistes, le vin semblait être le véritable sujet de discussion. In vino veritas
Mais admettons-le, il est un autre sujet qui anime l’infatigable Numero Uno : l’Europe. Par passion, encore et toujours. Par intérêt aussi. Car même s’il ne veut toujours pas confirmer la chose, ce sera bien lui qui conduira la liste européenne de l’Open VLD aux prochaines élections du 7 juin. En attendant l’œuvre majeure qu’il rédige sur les replis nationalistes et ethniques qui minent l’Europe, Verhofstadt vient de terminer un essai sur les Empires. " Nous devons à nouveau nous préparer à une ère des empires. Je sais", dit-il, "que le mot "empire" n’est pas un mot sympathique et je ne suis pas nostalgique de la double monarchie austro-hongroise. Mais il faudra parvenir à quelque chose de multinational, un nouvel agencement du monde au-delà des Etats nations, car ceux-ci ne peuvent plus appréhender les problèmes de notre époque ." Les spécialistes auront noté qu’il ne plaide plus ouvertement pour une Fédération européenne, un concept qui avait effrayé certaines grandes puissances voisines et qui l’avait écarté, en 2004, de la présidence de la Commission européenne.
"Een New Age of Empires", Ed. De Bezige Bij, 61 pages. Une traduction en français suivra.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
GUY PROPHETE DU COSMOPOLITISME DANS L’EMPIRE EUROPEEN ?
DiverCity partage l'inquiétude de Guy Verhofstadt face aux replis ethniques et nationalistes. Ne nous voilons pas la face : la Belgique est elle-même déchirée par un tel repli identitaire et ethnique mais, comme l’observe un lecteur de la Libre «un homme politique flamand ne peut pas électoralement dire qu'il ne souhaite pas la poursuite des transferts de compétences vers les entités fédérées et la fin de la sécurité sociale unitaire...»
En attendant «l’œuvre majeure qu’il rédige sur les replis nationalistes et ethniques qui minent l’Europe», Verhofstadt cherche à nous préparer à une ère des empires. DiverCity est de plus en plus persuadé que la mort des Etats européens est pour dans une ou deux décennies. L’avenir est aux mégapoles comme Bruxelles, Lille, Marseille, Lyon, Bruxelles, Berlin, Munich. L’Europe sera une république impériale composée de villes et de régions (un peu comme le Saint Empire Romain germanique fondé par Charlemagne où l’empire des Ducs de Bourgogne dont héritera Charles Quint qui fit de Bruxelles sa capitale effective) ou elle ne sera pas. «Il faudra parvenir à quelque chose de multinational, un nouvel agencement du monde au-delà des Etats nations, car ceux-ci ne peuvent plus appréhender les problèmes de notre époque." Bref l’Europe a toute les chance de devenir cette république impériale dont rêvait Kant, cette démocratie cosmopolitique qu’annonce Jean Marc Ferry (son disciple) dans ses livres. En attendant le livre «majeur» sur l’Europe cosmopolitique auquel travaille Guy le Bien Aimé dans sa Toscane bien aimée, savourons cette paix de soixante ans qui nous est accordée grâce à l’union européenne et rendons hommage aux victimes de la guerre barbare qui sème la mort à Gaza.
MG

Aucun commentaire: