lundi 26 janvier 2009

Niemand zag Kim staan, tot vrijdag

Een vreemde jongen, die in zijn eigen wereldje leefde. Zo wordt Kim De Gelder omschreven, door kennissen, collega's en klasgenoten. Twintig jaar lang deed hij zijn best om zo weinig mogelijk op te vallen. En toen richtte hij plots een bloedbad aan onder onschuldige kinderen.
Van onze redacteurs

In de ziekenboeg van de gevangenis van Brugge is Kim De Gelder gestopt met eten en drinken. 'Hij praat ook niet meer, knippert zelfs niet meer met zijn ogen. Het lijkt erop dat hij al zijn levensfuncties heeft uitgeschakeld. Specialisten vrezen dat die apathie kan omslaan in extreme agressie of zelfmoord, zeiden bronnen in de Brugse gevangenis gisteren.

'Kim heeft altijd al in zijn eigen wereld geleefd. Hij zei alleen het hoogstnodige. En als hij al sprak, dan was dat altijd zo stil dat we het nauwelijks konden verstaan. Hij was ne speciale. Zo zagen we hem. Maar hij was vriendelijk. En we hadden niet de indruk dat hij ongelukkig was. Hij had altijd een soort glimlach op zijn gezicht. We zeiden geregeld tegen elkaar dat hij precies wat autistisch was.'

De collega's van Kim De Gelder bij Van Remoortel, een groothandel in bloemsierkunst in Belsele, vertellen allemaal hetzelfde verhaal. Een verhaal van een wat zonderlinge, stille jongeman, die het moeilijk had om een plaats te vinden in de wereld. Als de collega's samen stonden te praten, kwam hij er zwijgend bij staan. Als ze gingen eten, at hij mee. Maar zonder echt mee te babbelen. Behalve als het over computers ging, of over films. Dat waren de dingen die hem bezig hielden.

Een jaar lang heeft hij als magazijnier voor het bedrijf gewerkt. Dozen leeghalen, producten prijzen. eenvoudige klusjes. 'En hij deed zijn werk', vertellen de collega's. 'Maar hij was traag. Zo traag dat hij soms op de zenuwen van sommige collega's werkte. De baas moest hem geregeld tot wat meer spoed aanmanen. “Allez Kim, doorwerken hé,, zei hij dan. En dan deed Kim ook echt zijn best om sneller te werken, want hij was nooit van slechte wil. En dom was hij ook niet, want hij was thuis op zijn eentje bezig met een cursus chemie.'

Nooit hebben ze een spoor van agressie in hem ontdekt. En ze herkennen hem ook amper op de foto die de voorbije dagen van hem bekend raakte, die waarop hij met zijn lang haar geportretteerd wordt. 'Bij ons had hij kort haar. En hij was ook helemaal niet slonzig, onverzorgd, zoals sommige berichten zeggen. Neen, hij was juist heel verzorgd. En hij droeg heel onopvallende kleren. Meestal merkkledij zelfs.'

Soms stelden ze zich wel vragen bij het gedrag van hun jonge collega. Begin december verscheen hij plots op het werk met ros geverfd haar, de kleur waarmee hij vrijdag na zijn moordende tocht ook opgepakt werd. 'Hij had daar een heel vreemde uitleg voor', vertellen enkele collega's. 'Hij was aan het spelen geweest met enkele kleinere kinderen en die hadden zijn haar met groene graffitiverf bespoten, zei hij. Omdat hij de groene verf niet weggewassen kreeg, had hij zijn haar maar ros geverfd.'

Het was niet de enige keer dat hij met een raar verhaal kwam aandragen. Ook bij zijn ontslag vertelde hij een verhaal waar zijn collega's niets van begrepen. 'Hij zei dat zijn ouders lang en ver op reis zouden gaan, en hij wilde meegaan. Omdat hij geen zin had om al zijn vakantie op te nemen, zou hij ontslag nemen. Hij heeft toen rap iets op papier gekrabbeld, is daarmee naar de baas gestapt en is vertrokken.'

Geldproblemen had Kim De Gelder niet. Nooit gehad trouwens. Hij is niet opgegroeid in een gebroken gezin, of in armoede. De ouders van Kim De Gelder wonen in een ruime villa in Eksaarde. Buren die het gezin kennen, hebben alleen positieve woorden voor de ouders van de jongen. 'Voor die mensen is dit een ongelooflijke ramp', zegt een van de buren. 'Dat terwijl ze er alles aan hebben gedaan om hun kinderen gelukkig te maken.'

Kim De Gelder, de oudste van drie kinderen, is een tijdje geleden alleen gaan wonen. Drie maanden geleden huurde hij een nieuwbouwappartement aan het Wijnveld in Sinaai. Vandaar reed hij overal met de fiets naartoe. Zijn ouders hadden hem bij zijn achttiende verjaardag nochtans een auto cadeau willen doen, maar de jongen zou dat aanbod hebben afgeslagen. Uit principe.

Hij deed alles met de fiets. Zelfs toen hij vrijdagmorgen besliste dat hij in het Dendermondse kinderdagverblijf Fabeltjesland een bloedbad zou gaan aanrichten, legde hij de achttien kilometer tussen Sinaai met de fiets af. Achttien lange kilometers om na te denken over wat hij zou gaan doen. Een rit die hem ruim de tijd gaf om tot inkeer te komen en zijn plan af te blazen. Maar de trage, stille, vriendelijke jongeman die zijn collega's beschrijven was veranderd in 'een moordmachine', zoals de Dendermondse procureur hem noemt. Ergens tussen de dag van zijn ontslag en vorige vrijdag had hij beslist dat hij kleine kinderen zou gaan vermoorden. Waarom? Dat is tot vandaag een raadsel. Ook het gerecht heeft geen idee. Sinds zijn arrestatie vrijdagmorgen is de jongeman al urenlang ondervraagd, maar hij weigert om te spreken. Hij is weer veranderd in de jongeman die zijn collega's en klasgenoten van vroeger kennen: een stille, onbewogen jongeman, met een eeuwige lichte glimlach op zijn gezicht.

'Als hij vroeger in de klas praatte, dan deed hij dat altijd met zijn mond dicht. We moesten dan altijd zeggen: “allez, Kim, praat eens wat duidelijker,.'

Het verhaal van zijn oude klasgenoten uit het Sint-Carolusinstituut in Sint-Niklaas loopt verrassend parallel met dat van de collega's bij Van Remoortel. Een stille jongeman, die niet echt aansluiting vond bij de klas, die meestal achteraan in de klas zat en die liever wegkeek dan oogcontact te houden. En ja, hij was wel eens het mikpunt was van pesterijen. 'Maar het leek alsof hij dat niet erg vond. Hij reageerde amper. Zoals hij ook amper op complimenten reageerde.'

Hij had weinig echt contact met zijn klasgenoten. Het leven in groep was sowieso niet echt aan hem besteed. Hij voelde zich dan ongemakkelijk en reageerde onbeholpen. 'Ik herinner mij nog hoe hij zich de eerste schooldag aan ons voorstelde', vertelt een vroegere klasgenote. 'Ik ben Kim De Gelder en ik ben geen meisje, zei hij. Kwestie van een goede eerste indruk te maken.'

Ondanks, of net wegens, zijn frêle wat vrouwelijke uiterlijk, deed hij zijn uiterste best om stoerder over te komen. Klasgenoten herinneren zich zijn fascinatie voor bloederige films en computerspelletjes. En hij speelde muziek. Saxofoon.

Foto's uit die tijd tonen ook een bleke, wat slonzige jongeman. Tijdens de laatste jaren van het middelbaar had hij lang haar. En hij droeg donkere kleren en T-shirts met verwijzingen naar obscure metal-groepen. Een beetje vreemd voor iemand die de richting apotheekassistent volgt. Maar anderzijds: er zijn wel meer tieners die zich een tijdlang zo'n imago aanmeten. En het was van voorbijgaande aard, want in het zesde ging dat lange haar er alweer af.

'Het was ook een echt intelligente jongen', herinneren klasgenoten zich. 'Vooral met cijfers was hij erg goed. Wiskunde was zijn ding.'

Toch liep het met verdere studies allesbehalve vlot. Kim De Gelder schreef zich in 2006 in aan de Katholieke Hogeschool in Sint-Niklaas, waar hij verpleegkunde zou gaan studeren. 'Lang is hij niet bij ons gebleven', zegt afdelingsdirecteur Dirk Lips. 'In maart 2007 is hij alweer uitgeschreven. En in die zes maanden is hij niemand speciaal opgevallen. We hebben geen problemen met hem gehad, hij heeft geen speciale indruk nagelaten. Hij is gewoon vertrokken.'

Geruchten dat hij een tijdlang stage zou hebben gelopen in een crèche, spreekt directeur Lips formeel tegen. 'Een stage heeft hij gedaan. Een week lang, in een afdeling inwendige ziektes van een ziekenhuis. Zeker niet in een crèche.'

Er is een constante in alle getuigenissen: Volslagen onbegrip. Er was iets vreemds aan Kim, geeft iedereen toe. Hij had iets over zich wat sommigen als 'beangstigend' en anderen 'in zichzelf gekeerd' omschrijven. Maar niets gewelddadigs. Niets dat kon verraden dat hij tot de moord op onschuldige kinderen in staat zou zijn.

Voorlopig blijft het gruwel zonder aanleiding, zonder motief, zonder verklaring. De speurders trappelen ter plaatse. En zolang Kim De Gelder zelf blijft zwijgen, zullen de raadsels blijven.

Als zijn gezondheid het toelaat, wordt hij vandaag ondervraagd door een college van psychiaters. Morgen verschijnt hij voor de raadkamer.

WE HEBBEN EEN GRENS BEREIKT
Spoedarts Ignace Demeyer: 'Dat de slachtoffers baby's waren, maakte het voor de hulpverleners extra belastend.' reuters ©
BRUSSEL - Interview Spoedarts Ignace Demeyer getuigt Nog nooit heeft spoedarts Ignace Demeyer meegemaakt wat er vrijdag in Dendermonde gebeurde. 'Dat het baby's waren, maakte het voor de hulpverleners extra moeilijk. Ik heb mijn medewerkers goed in het oog gehouden, dat er niemand was bij wie de stoppen doorsloegen.'
Van onze redactrice

Spoedarts Ignace Demeyer heeft een bewogen weekend achter de rug. 'Vrijdag was een van die dagen die ik niet snel zal vergeten', zegt hij terwijl we de lift in stappen. Hij is met de moto naar de redactie gekomen. 'Dat helpt het beste tegen de stress.' Demeyer heeft als dokter al verschillende rampen meegemaakt, maar nog nooit zo een als vrijdag in Dendermonde.

U heeft al redelijk wat rampen meegemaakt, was deze anders?

'Het grootste verschil met de ramp in het Switel, bijvoorbeeld, is dat het hier om baby's ging. Vooral de allerkleinsten beseffen nog niet eens dat ze leven. Ze beseffen dus helemaal niet wat er gebeurd is. Bij de ramp in het Switel waren mensen verbrand, dat is verschrikkelijk. Dat de slachtoffers hier baby's waren, maakt het voor de hulpverleners extra belastend. Ook zij hebben psychologische bijstand nodig.'

Hoe verwerkt u wat u gezien heeft?

'Ongetwijfeld moet mijn klop nog komen. Als dokter moet je een klik maken. Ik moet als spoedarts heel vaak slecht nieuwsgesprekken voeren met verwanten van een patiënt. Daardoor heb ik geleerd om die klik te maken. Maar dat wil niet zeggen dat ik gevoelloos ben. Ik ben vrijdag wel de hele dag bezig geweest met medewerkers observeren. Of er niemand was bij wie stoppen doorsloegen. Dat is niet gebeurd. Iedereen heeft rustig en efficiënt zijn werk gedaan. In de komende dagen zal ik bij hen aandringen om de psychologische debriefing zeker te volgen.'

Zal het sporen nalaten?
'Sowieso, ook bij mij. (denkt na) Misschien maakt het deel uit van mijn verwerkingsproces, maar gisteren dacht ik dat we ons als maatschappij vragen moeten stellen bij wat er gebeurd is. Ik zag een videoclip op televisie waarin een baby wordt neergestoken. Je moet toch al redelijk ziek zijn om zoiets te maken, laat staan het in de openbaarheid uit te zenden. Ik vind dat we in sommige dingen een grens hebben bereikt.'

THE JOKER, «SCREAM» ET TOUS LES AUTRES
Il arrive régulièrement que les tueurs de masse s’identifient à un héros noir de fiction. Mais tout n’est pas dit en disant cela.

Récompensé par un "Golden Globe" décerné à titre posthume, Heath Ledger avait, dans le film "Batman, le chevalier noir", donné une nouvelle profondeur au Joker, l’un des personnages clé de l’histoire du héros de fiction.
Le corps sans vie du jeune acteur australien avait été retrouvé dans son appartement new-yorkais le 22 janvier 2008, et l’annonce de son décès faite le 23, un an jour pour jour avant que Kim De Ghelder, grimé et fardé à la manière du Joker, ne se lance dans son équipée sauvage.
Une autopsie avait déterminé que le décès de Ledger était dû à une surdose accidentelle de médicaments. Quoi qu’il en soit, il semble bien que l’auteur de la tuerie de Termonde se soit inspiré de ce personnage terrifiant, qui apparaît aussi dans plusieurs jeux vidéos.
Pourquoi ? Selon certains psychiatres et criminologues, comme Me Jef Vermassen, qui les a beaucoup étudiés, les meurtriers de masse passent régulièrement à l’acte après s’être identifiés (ou avoir cherché à l’imiter) à un héros de fiction, venu du cinéma, de la littérature ou de la bande dessinée.
"Scream"
C’est comme si, en endossant son costume, ils se donnaient le courage nécessaire pour commettre les actes qu’ils ont souvent longuement préparés. Ils acquerraient en quelque sorte une forme de puissance de nature à les protéger, croient-ils, contre tout atermoiement et contre le monde extérieur.
Me Jef Vermassen rappelait, dimanche, qu’il a, voici quelques mois, défendu les intérêts de la partie civile lors d’un procès d’assises dont l’accusé avait commis un meurtre le visage dissimulé par un masque hideux pareil à celui que portait le tueur du célèbre film d’horreur "Scream". De semblables mises en scène avaient été remarquées à l’occasion de tueries commises en France et en Australie.
Les crimes perpétrés par Kim De Ghelder relancent évidemment aussi le débat autour de l’influence que pourraient exercer sur certaines personnalités la vision de certains films ou séries particulièrement violents, ou la pratique de jeux vidéos qui ont tendance à banaliser cette violence et ses conséquences.
On a entendu, au cours du week-end, des experts commenter la difficulté qu’auraient de plus en plus de jeunes, sans repères sociaux et familiaux et évoluant dans une société de plus en plus individualiste, à faire la part entre la réalité de l’existence et l’aspect virtuel de certaines activités auxquelles ils se livrent parfois quasiment jour et nuit.
S’ils présentent des caractéristiques psychologiques telles qu’ils sont prédisposés à basculer dans le délire, on peut alors craindre des drames comme celui qui vient de se dérouler à Termonde.
On saura plus tard, sans doute, si Kim De Ghelder souffrait de troubles particuliers du comportement, s’il est psychotique ou schizophrène. C’est aux médecins qui l’ausculteront de l’établir.
Le fait est que son attitude devant les enquêteurs pose question. Les témoignages livrés par ses voisins et ceux qui l’ont approché montrent, à tout le moins, que sa personnalité n’était pas celle d’un jeune homme bien intégré dans son milieu social.
Beaucoup avancent à ce propos qu’il est temps pour les politiques de prendre en compte les changements profonds intervenus ces dernières années au sein de la société, notamment s’agissant des relations interpersonnelles. Pour certains observateurs, ces changements et le manque d’intérêt pour les effets qu’ils provoquent dans la vie des citoyens pourraient expliquer des drames comme celui de Termonde, l’équipée sauvage d’un Hans Van Themsche ou la folie meurtrière d’une Geneviève Lhermitte.
(La libre)

NO COMMENT !

Aucun commentaire: