vendredi 6 février 2009

Joodse gevoeligheid gaat tweeduizend jaar terug

Luckas Vander Taelen heeft begrip voor de reactie van de joodse gemeenschap. Vander Taelen is freelance regisseur. Om de twee weken schrijft hij een bijdrage voor 'De Gedachte'.
Maandag kopte de website van Knack : "Joden opnieuw boos". Dit naar aanleiding van een filmpje in Man Bijt Hond, dat het op een ironiserende manier wou hebben over vermeende joodse lichtgeraaktheid. Daarbij werden archiefbeelden van orthodoxe joden gebruikt, alsmede een beeld van een Rolex en een Rolls Royce. De joodse gemeenschap reageerde verbolgen, maar voor maker Stijn Meuris was er niets aan de hand: het is relativerende humor en in de rubriek wordt niets of niemand gespaard. Meuris is bezorgd, maar om heel andere redenen : "ik vind dat er een gevaarlijk cultureel klimaat aan het ontstaan is waarin niets meer mag." Ludo Abicht ging gisteren in deze krant nog een stap verder. Volgens hem past de joodse reactie in een "internationale campagne tegen het antisemitisme, waarin een onverstandig amalgaam gemaakt wordt" om elke kritiek tegen het Israëlische optreden tegen de Palestijnen te smoren.

Zowel Knack als Man Bijt Hond hebben het over de prikkelbaarheid van de joden. Dat deed komiek Philippe Geubels al eerder reageren, en vorige week mocht hij zijn grap nog eens vertellen in Humo: de joodse gemeenschap zou al kwaad zijn als er werd gelachen om een gaslek in Antwerpen. Geubels maakt dat soort grappen niet omdat hij een antisemiet zou zijn, maar omdat ook hij zich ergert aan de joodse overgevoeligheid en hij zich, net als Stijn Meuris, wil afzetten tegen elke vorm van (zelf)censuur.

Ik vrees dat we in een situatie van totaal wederzijds onbegrip zijn terechtgekomen. De meeste Vlamingen begrijpen absoluut niet waarover de joden zich in hemelsnaam zo druk maken. Internetenquêtes en reacties op fora bewijzen dat vele Vlamingen er bovendien ook een manoeuvre in zien om het niet over Gaza te moeten hebben.

Wat helaas te weinig verteld wordt, is dat de joodse reacties alles te maken hebben met hun overgeleverd besef dat antisemitisme van alle tijden is en steeds weer opnieuw opduikt. De joodse gevoeligheid gaat niet terug op de jodenvervolging van de nazi's, maar heeft veel oudere wortels: tweeduizend jaar lang zijn zij vervolgd door weldenkende christenen, die hen de moord op de Heiland verweten. Steeds weer werden dezelfde clichés tegen hen gebruikt: een sectaire groep die zichzelf verrijkt en de macht usurpeert. Toen de eerste kruistocht aan het einde van de 11de eeuw naar Jeruzalem vertrok, werden er onderweg duizenden joden vermoord in steden in Duitsland en Hongarije. Waarom die dood moesten, wisten de kruisvaarders eigenlijk niet: ze kenden alleen de akelige clichés die ze over hen gehoord hadden. De nazi's bouwden met succes op dat soort vooroordelen verder. Maar ook nadien bleek dat het antisemitisme niet verdwenen was met de dood van Hitler. Toen na de bevrijding van de concentratiekampen Poolse joden terug naar huis gingen, gebeurde het meer dan eens dat er pogroms uitbraken waarbij alle joden vermoord werden door hun ultrakatholieke dorpsgenoten.

Besmet door jodenhaat
Zo is er bij de joden door de eeuwen heen een begrijpelijke waakzaamheid gegroeid, die buitenstaanders kunnen verwarren met een onbegrijpelijke overgevoeligheid. De meeste Vlamingen weten niet dat de christelijke cultuur steeds besmet is geweest door jodenhaat. In de respectabele Brusselse Sint- Michielskathedraal is er nog een afbeelding te zien die de joden als varkens afbeeldt. En de recente pauselijke rehabilitatie van de revisionistische bisschop Williamson is het zoveelste bewijs dat de katholieke kerk zijn antisemitische demonen niet heeft geëxorciseerd.

Het is moeilijk om te relativeren of blijk te geven van "joodse zin voor humor", zoals Abicht vraagt, als de vooroordelen uit het verleden weer tot leven lijken te komen. De joden beseffen maar al te goed dat het antisemitisme helaas van alle tijden is en zich steeds onverwacht manifesteert. Uit de mond van een grappige stand-up comedian, of in een populair televisieprogramma. Daarom weigeren de joden het verschil te zien tussen de ironiserende Rolex en Rolls-Royce clichés van Man Bijt Hond en de sigarenrokende joodse kapitalist in de nazi-karikaturen.

Lucas Catherine ontwaarde maandag in deze krant de hand van de joodse lobby in de verontwaardiging over Bert Anciaux' vergelijking tussen het drama in Dendermonde en Gaza; net zoals Ludo Abicht nu ook een "internationale campagne" vermoedt. Het idee van een "Joodse samenzwering" is zo oud als het antisemitisme. Is het niet eenvoudiger te stellen dat Joden aan den lijve ondervonden hebben tot wat doorgedreven karikaturiseren van hun volk geleid heeft en niet nalaten ons te wijzen op de gevaren hiervan? Met betutteling van meningsvrijheid heeft dit niets te maken; met pijnlijke historische kennis des te meer.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
Luckas Vander Taelen a le très grand mérite de replacer dans un contexte millénaire la poussée de susceptibilité de la communauté juive face à plusieurs incidents (entre autres les déclarations de Bert Anciaux) qui l’ont égratignée suite aux bombardements meurtriers de Gaza. Il rappelle à juste titre que la majorité des Flamands (et pas que des Flamands) semblent ignorer que la « haine du juif gangrène depuis longtemps la culture chrétienne. » (De meeste Vlamingen weten niet dat de christelijke cultuur steeds besmet is geweest door jodenhaat).

Tout ce qui, de loin ou de près, ressemble à des velléités antisémites est immédiatement ressenti par la communauté juive comme un signal de danger qui la fait réagir par le canal de ses organisations culturelles. Le célèbre humour juif qui d’habitude sait si bien relativiser les choses semble dépassé par l’ampleur de l’hostilité de l’opinion politique dans sa désapprobation des bombardements ordonnés par Israël et dont trop de civils, de femmes et d’enfants ont été les innocentes victimes. Et voilà que dans l’ « inconscient collectif » Israël, nation symbolique des victimes, par ces bombardements meurtriers a soudain basculé « symboliquement » dans le camp des bourreaux. Il n’en fallait pas plus pour déplacer les lignes.

Aucun commentaire: