vendredi 8 mai 2009

Hoofdstad vraagt meer geld : het drama heet stadsvlucht

Als Brussel meer geld wil, dan moet het vooral van Vlaanderen komen. © Reinhart

Brussel - 'Meer geld voor Brussel' staat voorop in haast alle verkiezingsprogramma's. Maar pas als de stadsvlucht een halt wordt toegeroepen, kan Brussel een duurzame (financiële) toekomst tegemoet.
Het is nog te vroeg om vast te stellen of de bevolkingsaanwas zich ook duurzaam vertaalt in meer inkomsten voor de (lokale) overheid. Dat zijn de woorden van de VUB-hoogleraar Bruno Heyndels in BDW, net geen vier jaar geleden.

Heyndels poneerde toen dat de steden hun rijken – omwille van de belasting inkomsten – moeten koesteren. Maar net als andere grote steden exporteert Brussel rijkdom en importeert het armoede. Dat is niet de stelling van een linkserig clubje, de uitspraak is ook bon ton in liberale kringen.

Toch is het hoofdstedelijke financiële plaatje niet eenduidig. Cijfers van het Brussels Gewest laten zien dat het gemiddelde inkomen van de Brusselaar er de voorbije vijftien jaar op vooruitgegaan is, maar tegelijk is de inkomenskloof met Vlaanderen en Wallonië groter geworden. In 1995 bedroeg het inkomen van de modale Brusselaar nog 95 procent van dat van de modale Belg. In 2006 was dat Brusselse aandeel gezakt tot 84,6 procent, de periferie flirt tegen de 120 procent aan. Met andere woorden: vooral Vlaams- en Waals-Brabant profiteren van de uittocht van Brusselaars-met-baan.

Over de oorzaken van de stadsvlucht kunnen dikke boeken geschreven worden, maar de vastgoedprijzen die de jongste jaren uit de pan swingen, de hang naar groen, onveiligheid en vuiligheid zijn zeker mogelijke oorzaken. En die gelden voor Nederlandstaligen én Franstaligen. Dat er meer moet gebeuren om middeninkomens in de stad te houden, staat buiten kijf. Maar een wondermiddel heeft niemand in voorraad.

Bevolkingsgroei
De stadsvlucht van de middeninkomens mag dan niet gestopt zijn, de hoofdstedelijke bevolking blijft wél groeien. Sinds de eeuwwende daalt de bevolking niet langer. Sinds 2005 heeft het hoofdstedelijk gewest opnieuw meer dan één miljoen inwoners – het was van 1980 geleden dat die kaap nog werd overschreden.

Toch vertaalt die bevolkingstoename zich niet in spectaculair meer inkomsten. Naast een hoog geboortecijfer moet de bevolkingstoename op het conto geschreven worden van arme vreemdelingen die uit het buitenland naar Brussel immigreren. En de (rijke) expats? Passons, die betalen ook geen belastingen.

Half miljard
De Brusselse minister van Financiën en Begroting Guy Vanhengel (Open VLD) is een van de grote pleitbezorgers van wat gemeenzaam 'de herfinanciering van Brussel' heet. Hij vraagt niet minder dan vijfhonderd miljoen euro extra op jaarbasis. Dat geld moet dienen voor onderwijs, metro en belastingverlaging.

Openbaar vervoer en belastingen zijn gewestbevoegdheden, maar – opmerkelijk toch – onderwijs is een bevoegdheid van de Franse en Vlaamse Gemeenschap. De vraag dringt zich op of hiervoor gewestgeld moet worden gebruikt. Tijdens deze regeerperiode heeft het Brussels Gewest jaarlijks 250 miljoen euro doorgesluisd naar de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) en naar de Franstalige tegenhanger, de Cocof. Een vijfde is bij de Vlamingen terechtgekomen, waarmee vooral geïnvesteerd werd in de renovatie van scholen. Zinvol, daar niet van, maar in feite de taak van de Vlaamse (en de Franse) Gemeenschap.

Middeninkomens
Zouden met de komst van een grote groep middeninkomens alle financiële problemen in de hoofdstad van de baan zijn? Allicht niet. De inkomsten van het Brussels Gewest hangen ook af van de vastgoedsector, die op dit ogenblik sputtert.

Terwijl Vlaanderen en Wallonië hun inkomsten voor meer dan tachtig procent (83 respectievelijk 87 procent) uit federale dotaties halen, is dat voor Brussel maar vijftig procent. De andere vijftig procent komt onder meer uit de – heel conjunctuurgevoelige – vastgoedsector. Vlaanderen en Wallonië leven met andere woorden in veel grotere mate van federale dotaties, die bovendien geïndexeerd zijn.

Hiermee is de vraag gesteld waar die vijfhonderd miljoen euro eventueel vandaan moet komen, en onder welke voorwaarden. De ministers Steven Vanackere (CD&V) en Pascal Smet (SP.A) willen dat heel het financiële plaatje van de hoofdstad in beeld gebracht wordt en dat Brussel zichzelf intern hervormt.
Precies dat lijkt de Franstaligen af te schrikken. Zij zijn met name bang dat de gemeenten aan macht zullen moeten inboeten, in ruil voor de herfinanciering van het Gewest. En dat is wel het laatste wat ze willen. Hier botsen de Franstalige en de Vlaamse logica.

Meer nog, de Franstaligen sturen aan op een herfinanciering van de Brusselse gemeenten. Ter verdediging schermen de Franstalige liberalen van MR bijvoorbeeld met een vergelijking tussen het Gemeentefonds van de negentien Brusselse gemeenten en het gemiddelde van Gent, Antwerpen, Charleroi en Luik. Die kregen in 2007 van respectievelijk het Vlaams en het Waals Gewest 1.481 euro per inwoner, de negentien krijgen 839 euro. Dat maakt in totaal een verschil van 642 miljoen euro – dat is meer dan de vijfhonderd miljoen euro die minister Vanhengel vraagt.

Hoedanook moet de rest van het land er nog van overtuigd worden om bijkomend in zijn hoofdstad te investeren, want zeker Vlaanderen is niet bereid een blanco cheque te geven. Het grote probleem blijft dat Brussel niet erg geliefd is. Aan de Brusselaars om dat te veranderen.
(Brussel Deze Week)

NIKS MEER IN BRUSSEL
door Ann Van Goidsenhoven
Waarom zou men - tenzij men niet anders kan - in Brussel blijven wonen?
De gezellige drukte van een stad is het enige voordeel, en tegenwoordig is het meer drukte dan gezelligheid. De sfeer wordt van langsom grimmiger, Vlaamse en Waalse pendelaars lopen steeds sneller en steeds banger iedereen omver in hun dagelijkse koers naar de trein. De Vlaamse regering doet alsof Vlamingen in Brussel niet bestaan: jobkorting telt niet voor ons en meer middelen krijgen we ook niet, 't is crisis, nietwaar?
De scholen zijn een ramp, de economie mankt en het dagelijks geweld neemt toe. De beloftevolle wagens van morgen zitten overvol. De eigen wagen raak je nergens meer kwijt en fietspaden zijn nog op vele plekken onbestaand, vooral daar waar ze misschien wel eens echt zouden kunnen gebruikt worden. Brussel is zwaar ziek jongens. Stop die verkiezingsoorlog en doe er iets aan.
Reageer

OORZAKEN STADSVLUCHT
"Over de oorzaken van de stadsvlucht kunnen dikke boeken geschreven worden, maar de vastgoedprijzen die de jongste jaren uit de pan swingen, de hang naar groen, onveiligheid en vuiligheid zijn zeker mogelijke oorzaken."

U vergeet de - voor Nederlandstaligen - belangrijkste reden: onderwijs. Als niemand kan garanderen dat je kind met treffelijk Nederlands zal geconfronteerd worden op school, is de stap naar de rand snel gezet.

De Vlaamse politieke partijen zijn daar in hoge mate verantwoordelijk voor, door hun pogingen om zoveel mogelijk Franstalige en anderstalige kinderen te laten inschrijven. Onder het mom: dat worden dan 'Nederlandssprekenden'. Bemerk dat het woord Vlaming in deze context al een verdacht woord is geworden, en dat zelfs het woord 'Nederlandstalig' wordt geschuwd. Uit electorale en politieke overwegingen is het voor de Vlaamse partijen in Brussel blijkbaar van levensbelang om zoveel mogelijk 'Nederlandssprekenden' te kunnen turven.

De Vlaamse/Nederlandstalige ouders die toch proberen om hun kind in te schrijven in een school waar de hoofdmoot van het sociale verkeer wél in het Nederlands verloopt, krijgen van minister Vanhengel in interviews te horen dat "die Dansaertvlamingen maar eens moeten leren dat er meer dan twee goeie scholen zijn in Brussel". Adding insult to injury, heet zoiets. Ik denk dat het probleem van de stadsvlucht grotendeels kan verholpen worden door de voorrangsregels voor inschrijving in Brusselse scholen drastisch te wijzigen: absolute voorrang voor kinderen uit een gezin waar beide ouders Nederlandstalig zijn, daarna waar één ouder Nederlandstalig is, daarna laaggeschoolden en kinderen uit kansarme gezinnen, daarna pas Franstalige kinderen.

Aucun commentaire: