dimanche 3 mai 2009

Staten-Generaal. Het middenveld spreekt: 'Onderwijs!'


De politici krijgen negentig seconden om te antwoorden, strak geregisseerd door moderator Philippe Van Parijs (l.). Benoît Cerexhe (CDH), Steven Vanackere (CD&V), Christos Doulkeridis (Ecolo), Bruno De Lille (Groen!), Armand De Decker (MR), Sven Gatz (Open VLD), Charles Picqué (PS) en Pascal Smet (SP.A). © Jo Voets

Brussel –(Brussel Deze Week ) De Staten-Generaal, de bijeenkomst van het Brusselse middenveld, heeft de afgelopen maanden achttien debatten georganiseerd over thema's die de hoofdstad aanbelangen. Afgelopen zaterdag werden de resultaten van die debatten voorgesteld tijdens een slotmoment in het Kaaitheater. Hoofdboodschap: er moet dringend werk worden gemaakt van degelijk onderwijs. Wij noteerden.

Terwijl het publiek binnenschuifelt in de grote zaal van het Kaaitheater, speelt een beeldmontage van Marie-Françoise Plissart op een groot scherm achter de bühne. Het geluid staat hard, dreigende muziek die dweept met ambient, alsof de apocalyps nabij is. De montage L'occupation des sols toont bevreemdende beelden van de stad.

De zaal zit aardig vol. Een (in kleding) kleurrijk publiek van geëngageerde Brusselaars en mensen die met de stad begaan zijn, neemt plaats. Alain Deneef, van de medeorganiserende denktank Aula Magna, spreekt tot het publiek. "Vandaag stellen wij u vijf concrete werven voor die volgens de Brusselaars belangrijk zijn. We moeten de stad opwaarderen, de sociale kloof dichten, een visie ontwikkelen, een efficiënt beleid ontwikkelen en – vooral – mikken op de jeugd," zegt hij. "Dat laatste is belangrijk omdat Brussel een jong gewest is. Tegen 2020 zullen er bij het miljoen huidige inwoners nog eens 150.000, vooral jonge mensen bijgekomen zijn. Dat is onze troef."

Van november vorig jaar tot april dit jaar wisselden 2.600 mensen, verspreid over achttien debatten, van gedachten over hun stad. De thema's zijn niet nieuw, maar wel noodzakelijk.

Staatshervorming
Ook deze keer de vertrouwde formule: Frans en Nederlands wisselen elkaar moeiteloos af, al wordt er uiteraard net dat tikkeltje meer Frans gesproken. Muziek van de Brusselse groep Jaune Toujours zorgt voor verpozing.

De herfinanciering van het Brussels Gewest komt uiteraard ter sprake. Maar niet zonder 'Brusselse staatshervorming'. "Brussel moet volop inzetten op interculturaliteit en meertaligheid. Wanneer België in 2010 opnieuw voorzitter van de Europese Unie wordt, moeten we ook maar eens onze stad zonder schroom als volwaardige Europese hoofdstad in de verf zetten," zeggen Willy en Christine, twee inwoners van de stad, wanneer ze het to do-lijstje opsommen.

Daarna volgt een uiteenzetting van de tien organisatoren uit het Brusselse middenveld. En de drie universiteiten, de ULB, de FUSL en de VUB, die het initia tief mee ondersteunen. Myriam Gérard en Philippe van Muylder, van de christelijke vakbond ACV en de socialistische vakbond ABVV, laken het tekort aan leerkrachten en de grote hoeveelheid werklozen. Ze roepen op om samen te werken. Een afgevaardigde van Beci, de Brusselse dienst voor arbeidsbemiddeling, windt er geen doekjes om: "Tweetalige werklozen zijn er niet. Vooral het Franstalige onderwijs draagt hier een zware verantwoordelijkheid." Een oproep die Alain Deneef op het einde van het slotmoment nog eens duidelijk zal herhalen.

Acht politici
De problemen zijn bekend, de oplossingen liggen voor de hand. Maar waar iedereen waarschijnlijk nog het meeste op wacht, zijn de vragen aan de Brusselse politici. Tijdens alle debatten die er gevoerd werden van november tot april, bestond er een duidelijke afspraak dat er niet met politici werd samengewerkt, en dat er pas op het einde concrete beleidsvoorstellen overgemaakt zouden worden.

Professor Philippe Van Parijs van de UCL stelt de acht opgetrommelde politici drie duidelijke vragen, met de vaste afspraak dat er niet wordt gedebatteerd en dat de heren politici (acht mannen!) negentig seconden de tijd krijgen om kort te antwoorden. Het alarmsignaal is een deuntje van de accordeonist van Jaune Toujours, dat na negentig seconden onverbiddelijk weerklinkt.

De eerste vraag: "Welke wijziging zou u als despoot doorvoeren in Brussel als u dat onmiddellijk zou kunnen doen, zonder met iemand rekening te houden?" De antwoorden gaan veelal in de richting van meer bevoegdheden voor het Brussels Gewest, maar niemand is zo duidelijk als Pascal Smet (SP.A), minister van Mobiliteit in het Brussels Gewest: "Eén stad, één toekomst, één visie, geen gemeenten. Het Brussels Gewest moet één stad worden."

De tweede vraag gaat over gevoeliger materie: wat zouden jullie met de Vlaamse Rand doen als jullie je zin konden doen? Hier primeert de gedachte van de Communauté urbaine, een samenwerkingsverband tussen Brussel en de Rand. De roep naar een bredere Europese inmenging weerklinkt, al ziet senaatsvoorzitter en burgemeester van Ukkel Armand De Decker (MR) een grotere ambitie voor hem weggelegd: de beide provincies Brabant en Brussel moeten versmelten tot het economische centrum van het land. "Een tweetalig economisch centrum."

De geslepen Van Parijs leidt de acht ten slotte naar de climax: "Jullie staan nu zij aan zij met iemand van dezelfde politieke familie, maar met een andere moedertaal. Hoe staan jullie tegenover tweetalige Brusselse lijsten?" Waarop Brussels parlementslid Christos Doulkeridis (Ecolo) en Brussels gemeenteraadslid Bruno De Lille (Groen!) trots verkondigen: "Wij werken al samen." Het applaus klinkt nu net ietsje luider dan daarjuist.

Opkomst
De echte climax is weggelegd voor Alain Deneef. "Wij willen een Brussel waar de ideologie en het laissez-faire naar de achtergrond worden teruggedrongen, wij vragen als Brusselaars een volwaardige erkenning van wie we zijn. De Franstalige Brusselaars moeten nu maar inzien dat het tijd is om samen te werken met de Vlaamse stadsgenoten. De manier waarop de Vlaamse Brusselaars de laatste jaren zijn geëvolueerd, is sterk en veelbetekenend. Nu is het tijd om de kaart van het kosmopolitisme te trekken."

Tussendoor weerklinkt de oproep om meer samen te werken met zowel Vlaanderen als Wallonië.
Na afloop peilen we nog even naar wat de organisatoren kwijt willen. "De sfeer was ronduit indrukwekkend," vertelt Maurice Seewald van BruXselforum. "Tegen alle verwachtingen in zijn er toch meer mensen opgedaagd dan we verwacht hadden. We hebben ons werk gedaan, nu is het aan de politiek om te bewijzen dat het kan, een visie voor Brussel ontwikkelen."

Ook vakbondsvrouw Myriam Gérard zegt aangenaam verrast te zijn over de hoge opkomst. "We onderschrijven de oproep voor beter onderwijs. Als deze dag ons iets heeft geleerd, dan is het dat we vertrouwen moeten durven te hebben in de toekomst."

Mathieu Sonck van Inter-Environnement Bruxelles, de Franstalige tegenhanger van Bral, de Brusselse Raad voor Leefmilieu, heeft zichtbaar genoten van dit moment. "Ik hoop dat dit eindelijk een nieuwe start is. Alleen spijtig dat we niet iedereen hebben kunnen bereiken."

De Staten-Generaal was een goede denkoefening voor alle Brusselaars, de eerste op die schaal. Merkwaardig is wel dat er weinig over veiligheid werd gesproken, toch ook een belangrijk thema in een stad. Het woord samenwerking viel vaak, maar toch worden de (Vlaamse) pendelaars nog eerder als een last dan als een troef gezien, zo bleek uit de debatten.

Brussel wil een volwassen gewest worden. Maar misschien wordt er iets te snel vergeten dat de aangrenzende gewesten en de pendelaars die daar vandaan komen, niet altijd van slechte wil zijn. Een modern stadsgewest is tenslotte een open stadsgewest.

BRUSSELS ONDERWIJS DEUGT NIET
Brussel - Het onderwijs in Brussel deugt niet. Met die strenge analyse hebben de Staten-Generaal vier maanden open debat en discussie afgesloten. In de Staten-Generaal ontwikkelden vakbonden, universiteiten, stadsverenigingen en culturele instellingen een visie op de toekomst van Brussel. Zaterdag werd voor het laatst gedebatteerd.

Over het Brussels onderwijs was de Staten-Generaal niet bepaald mals. "De meeste Brusselse jongeren die nu naar school gaan, gaan eigenlijk geen diploma halen, zullen niet tweetalig zijn en zullen geen werk vinden." Dat zegt Alain Deneef van de Staten-Generaal. "We stellen dat vooral aan Franstalige kant vast, maar er zijn ook problemen aan de Nederlandstalige kant."

Deneef vindt dat het Brussels Gewest het initiatief moet nemen om een efficiënte oplossing te vinden, samen met de twee taalgemeenschappen.

Want er moet in Brussel meer samengewerkt worden, dat was de afgelopen vier maanden de algemene conclusie op de Staten-Generaal.

COMMENTAAR VAN DIVERCITY
BRUSSEL MOET VOLOP INZETTEN OP INTERCULTURALITEIT EN MEERTAKIGHEID.

"Le courage, c'est de chercher la vérité et de la dire (Jean Jaurès)

Ons commentaar is te lezen op dinsdag 28 april

SPREEK BRUSSELAAR, SPREEK
Alain Deneef is coördinator van de Staten-Generaal van Brussel © Saskia Vanderstichele

Brussel - Alain Deneef is bedrijfsleider, en heeft Brussel in zijn bloed. Zo maakt hij deel uit van de denktank Aula Magna, die opkomt voor de belangen van Brussel en de Brusselaars. Hij zet nu mee zijn schouders onder de Staten-Generaal van Brussel: zes maanden lang debatteren en broeden op oplossingen.

"Le courage, c'est de chercher la vérité et de la dire," zei de grote Franse socialistische leider Jean Jaurès lang geleden. Nooit was deze uitspraak zo juist en zo pertinent als vandaag. Maar blijkbaar zijn er toch maar weinig mensen in onze samenleving die zo'n moed aan de dag leggen, zeker in de politieke wereld. De politiek is natuurlijk ook de omgeving waar de complexiteit van onze moderne wereld zich het sterkst stelt en waar logica's met elkaar botsen. In de politiek komen de belangen van de eigen groep in conflict met het algemeen belang of met ethische waarden, of hebben die eigen belangen niet altijd een democratische legitimiteit.

Dat probleem toont zich nog het meest in stedelijke samenlevingen, waar al die logica's een groot en acuut spanningsveld vormen. Een kleine wereldstad als Brussel ontsnapt daar niet aan. De geschiedenis van Brussel, zijn statuut als meervoudige hoofdstad en het feit dat zijn lot verbonden is met de toekomst van België, maken de stad tot een complex verhaal.

Er zitten in Brussel zoveel piloten in het vliegtuig dat de vlucht een chaotische onderneming geworden is. Weinig politieke verantwoordelijken geven de indruk dat ze beseffen dat onze stad sterk is geëvolueerd en nog sterk veranderen zal. Ze lijken nog onvoldoende de vele en grote uitdagingen waar Brussel voor staat, te zien en er conclusies uit te trekken.

Net door de huidige politieke situatie, nooit eerder gezien in ons land, die zich nog verraderlijker stelt voor Brussel, hebben Brusselse civiele actoren de voorbije jaren noodkreten uitgezonden naar die politieke wereld. Petities, oproepen, manifesten, ontmoetingen en colloquia werden opgezet. Dat resulteerde in 2008 in de oprichting van een Platform van de Brusselse Civiele Maatschappij, waarin verschillende maatschappelijke sectoren samenkomen die voordien niet echt de gewoonte hadden om samen te werken: vakbonden, werkgevers, culturele actoren en leefmilieu-organisaties, en daarnaast ook enkele Brusselse burgerinitiatieven. Dat platform nam het initiatief tot een nooit geziene mobilisering in deze stad: de Staten-Generaal van Brussel. Een zes maanden lang proces van publiek debat, voor en door Brusselaars. Met als eindpunt het interpelleren van de politieke wereld in de aanloop naar de regionale verkiezingen in juni 2009.

In een eerste fase werden publieke syntheses opgesteld over zestien belangrijke thema's voor Brussel. Een honderdtal onderzoekers kreeg de opdracht om een stand van zaken op te maken, de problemen op te sporen en mogelijke politieke oplossingen voor te stellen, zonder al een keuze te maken. Dat werk werd gecoördineerd door een wetenschappelijk comité met daarin de Facultés Universitaires Saint-Louis, de ULB, de VUB en Brussels studies, het elektronisch wetenschappelijk tijdschrift voor Brussels onderzoek.

In een tweede fase krijgen de inwoners van de stad het woord. Zij kunnen vanuit hun ervaring met en in deze stad een menselijke kijk geven op analyses, die af en toe ver staan van de werkelijkheid. Meer dan duizend organisaties en meer dan tienduizend individuen zijn uitgenodigd op zestien debatten, tussen 12 januari en 9 maart 2009 op verschillende plaatsen in Brussel. Dit moet ervoor zorgen dat het publiek mee oplossingen kan suggereren en dat er nieuwe paden kunnen worden bewandeld.

In een derde fase zullen de tien organisaties van het Platform van de Brusselse Civiele Maatschappij (Aula Magna, Beci, Bral, Brussels Kunstenoverleg, bruxselforum, CSC Bruxelles-ACV Brussel, FGTB Bruxelles-ABVV Brussel, Inter-Environnement Bruxelles, Manifesto en Réseau des Arts à Bruxelles) enkele krachtlijnen formuleren die aan de politieke wereld worden voorgelegd. Dat gebeurt tijdens een groot slotmoment op 25 april 2009.

De lidorganisaties van dit Platform hebben zeker en vast verschillende, en soms zelfs tegengestelde meningen. Maar we gaan er wel van uit dat het mogelijk is om samen prioriteiten te stellen voor deze stad, de urgentie ervan te signaleren en de samenhang te zoeken tussen de vele problemen die zich stellen. Kortom, de Staten-Generaal van Brussel heeft de ambitie om toch minstens die ene doelstelling waar te maken: de moed hebben om de waarheid te zoeken en ze te zeggen. In het voordeel van alle Brusselaars en Brusselliefhebbers.

Alain Deneef schreef deze tekst als coördinator van de Staten-Generaal van Brussel, van januari tot april alomtegenwoordig in de hoofdstad: kijk op www.statengeneraalvanbrussel.be

Aucun commentaire: