dimanche 13 septembre 2009

Europalia China: Chinees theehuis voor fijne lippen

Het plukseizoen, de verwerking en de fermentatie, de ouderdom, het water en de temperatuur bepalen allemaal mee hoe de thee smaakt. © Laurence Mouton

Brussel - In China biedt het theehuis een venster op de wereld. Overal in het immense land wordt de kunst van het sociaal (en ontgiftend) theedrinken beoefend. Geen wonder dat het festival Europalia China 2009 een laagdrempelig theehuis inricht om zijn programma bekend te maken bij een groot publiek.

Vijf maanden lang open, van tien uur ’s ochtends tot middernacht. Leer je lippen al maar tuiten om de theeblaadjes weg te waaieren.

Van 8 oktober tot en met 14 februari volgend jaar is België in de ban van het festival Europalia China. Waar beter dan in een apart informatiecentrum, opgevat als een Chinees theehuis, kan Europalia het publiek informeren over zijn vijftig tentoonstellingen en 450 evenementen (dans, theater, concerten, film, poppenspel, voordrachten, (straat)shows)? En waar kan dat beter dan op de Kunstberg, het kloppende hart van veel tentoonstellingen en optredens?

De Belgische overheid gaf hiervoor het Dynastiegebouw in bruikleen: het losstaande pand bij de benedeningang van het parkje, waar de Kantersteen verandert in de Keizerslaan, dus tegenover de Albertina-bibliotheek – je kunt er niet naast kijken. Buiten komt een (vrijstaande) Chinese poort, een typisch Chinees cultusproduct dat de toegang tot de hemel symboliseert, of – in het huidige China – naar alles en nog wat leidt.

Nieuw stamcafé
Binnen in het theehuis zorgt de stad Beijing (Peking) voor de aankleding en de activiteiten. Peking is verbroederd met Brussel, en houdt hier tweemaal (in oktober 2009 en februari 2010) een culturele week, waarvan het Chinese Nieuwjaar de klap op de vuurpijl moet worden.

Het theehuis gaat van nu af permanent open voor de hele festivalperiode, en breidt zijn rol van informatiepunt uit tot dé ontmoetingsplaats bij uitstek voor al wie het oude en nieuwe China wil leren kennen. Vooral Brusselaars, passanten en pendelaars die op de middag of na de kantooruren richting Centraal Station struinen, kunnen het Chinese theehuis een winter lang tot hun ‘stamcafé’ maken. Hier leer je pas correct de echte Chinese thee drinken. Voor een beter begrip van wat de ‘theekunst’ betekent (in Japan bekend onder de naam theeceremonie ), worden er in het theehuis proeverijen voorgesteld. Er komt Chinese muziek, typisch spektakel zoals in de grote Chinese theehuizen, en demonstraties van tai chi, ambachtskunst en kalligrafie.

Voor de catering en het concept van het Europalia-theehuis heeft Beijing zijn befaamdste theehuis ingeschakeld: het Lao She Teahouse, waar naast Chinese staatslui ook de crème onder de buitenlandse staatsleiders (van Helmut Kohl en George Bush tot koning Albert) een kopje thee hebben genoten of hebben geluncht.

Een hele serie aparte theekamers vormen samen het complex Lao She Teahouse, dat ook over een grote gelagzaal beschikt. Daar vormt het podium het aantrekkingspunt, naast de theedegustatie uiteraard. Er is schaduwpoppentheater te zien, er zijn optredens van operazangers, draakdansers, acrobaten, muzikanten en special acts zoals het theekopjesorgel, een verzameling van kopjes waaruit tot 32 klanken per kopje te krijgen zijn. Ondertussen gaat het theeschenken en -drinken door, kan er gegeten en gekaart worden aan tafel, en is het theehuis ook de uitgelezen plek om een familie- of bedrijfsfeestje te organiseren.

Voor elk tijdstip
Dat thee voor duizenden jaren Chinese cultuur staat en vandaag weer, net als tijdens het keizerrijk, standing uitstraalt, wil het Europalia-theehuis aan de westerling duidelijk maken. Theedrinken is een kunst; dat leert het achtste-eeuwse theehandboek Cha-Ling nog steeds. De verschillende theesoorten vormen daarvan de basis. De geschiedenis van het ceremo nieel theedrinken is ruim tweeduizend jaar oud. Er bestonden operatheehuizen waar muziektheater gebracht werd. Ontmoetingstheehuizen (restaurants) waar ‘slechte’ thee geserveerd werd, maar waar je goed kon eten. Boektheehuizen waar de erudiete sprekers belangrijker waren dan het grijze theewater. Lounge-theehuizen, purety-theehuizen – voor elk wat wils. Voordrachten tijdens de demonstratiedagen zullen dit alles toelichten.

Maar wat theedrinken echt tot kunst maakt, is in de eerste plaats het (leren) theezetten. Theebuiltjes zijn in China uit den boze; alles begint bij de losse thee, die zo nodig tot twintig jaar bijgehouden wordt om (net als kwaliteitswijn) de smaak en het aroma te vervolledigen.

Voor elk tijdstip van de dag en het jaar past een andere thee. ’s Ochtends wordt doorgaans pu’er -thee gedronken (donkere thee). Na het middageten volgt dan bijvoorbeeld verteringsbevorderende oolong ( qing- thee). Bij de herfst past rode (of zwarte) thee, bij de lente hoort groene niet-gefermenteerde thee, die opwekt als de eerste trekvogel bij het krieken van de dag.

Werkelijk alles is belangrijk in het theeritueel. Het selecteren van de gedroogde blaadjes. Het toevoegen van heet of ziedend water (nooit kokend!). De tijd die nodig is opdat de blaadjes doordrenkt zijn en hun smaak afgeven. En het continu bijschenken in niet volledig leeg gedronken kopjes, opdat het aroma amper evolueert.

Dat de blaadjes in het kopje drijven, als geen zeefje wordt gebruikt, mag geen hindernis vormen voor het theeslurpen. Dé tip om de theeschilfers uit de mond te houden, is ze fijn wegblazen net voor je drinkt. Als bij het kopje een dekseltje zit ( gaiwan -theekopje uit drie delen), dan mogen de theeblaadjes gerust met dit dekseltje weggewaaierd worden. Of je mag het dekseltje schuin tegen je fijne lippen houden, zodat de blaadjes niet naar binnen glippen.

Chinese thee

Groene thee
★ meest courant
★ niet-gefermenteerd
★ aderversterkend, cholesterolafdrijvend, eetlustbevorderend
★ Meest geprezen is de Xi-Shan, genoemd naar de berg bij Guiping (zuidwesten), en geplukt voor Ching Ming (Allerzielen) in de lente

Witte thee (bai cha)
★ nationale trots
★ licht gefermenteerd
★ medicinale effecten vergelijkbaar met
kruidenthee, zoals tegen koorts

Gele thee
★ grote smaakverschillen, afhankelijk van de versheid van de bladeren: small yellow tea of big yellow tea

Rode of zwarte thee
★ volledig gefermenteerd
★ langdurig gebruik zou tegen griep en huidkanker beschermen

Qing- of oolong-thee
★ beschouwd als de fijnste
★ uit de Fuijan-regio
★ half-gefermenteerd
★ bloeddrukverlagend, remt de veroudering af

Pu’er of dark tea
★ na fermentatie bewerkte thee
★ uit Yunnan
★ van geperste theetabletten
★ typische ontbijtthee

Theehuisactiviteiten
★ Theedegustatie, elke donderdag van 18.30 tot 19.30 uur en zondag van 16 tot 17 uur, behalve op 8, 11 en 15/10 en 24, 25 en 31/12 (reserveren op alexandra@lulinteas.com)

★ Fototentoonstelling Theecultuur in China van Laurence Mouton, van 17/9 tot 14/2/2010

★ Activiteiten op autoloze zondag 20/9:
+ theeceremonie en ritjes op riksja’s, 13 tot 18 uur
+ kalligrafie met water, om 13, 15 en 17 uur (30 minuten)
+ leeuwendans, 14 uur
+ kalligrafie en zijdeschilderen, 14 uur

★ Culturele Week van Beijing, van 9 tot 14/10 en van 4 tot 10/2/2009, met:
+ demonstratie ambachtstechnieken, 12 tot 14 uur, en 15 tot 16 uur
+ theeceremonie: 12 tot 13 uur en 17.30 tot 18.30 uur
+ concerten om 12 en om 19 uur

★ Chinese wandeling door Brussel, 20/10 van 10 tot 14 uur, (reserveren op www.citizenne.be)

Europalia Teahouse in het Dynastiegebouw, Kunstberg (Keizerslaan/Kantersteen)
Open op 17 september, en dan nog tot en met 14 februari 2010, van 11 tot 23 uur.
Infopunt, cadeau- en boekenwinkel open tot 18 uur. Gesloten op feestdagen. Alle activiteiten zijn gratis.

Aucun commentaire: