dimanche 7 mars 2010

De Schaduw van Geert Wilders

Hoewel zijn PVV maar opkwam in twee steden, beheerste Geert Wilders de krantenkolommen in aanloop naar de Nederlandse gemeenteraads-
verkiezingen.
Hij doet dat nog meer nu de stemmen geteld zijn: zijn overwinning in Almere en Den Haag werpt een schaduw op de parlementsver-
kiezingen. De commentaarschrijvers van het AD, de Volkskrant, NRC en Trouw kijken hoe het nu verder moet.

De nuchtere cijfers die voor een deel pas vandaag beschikbaar waren, wijzen uit dat de PvdA de grote verliezer is van de gemeenteraadsverkiezingen, de PVV in de twee gemeenten waarin zij deelnam een spectaculaire entree maakte en D66 elders in Nederland de grootste winst boekte.

Een andere verliezer is de lokale democratie, omdat de opkomst van gisteren een laagterecord voor raadsverkiezingen betekende. Een opvallende uitzondering vormden Almere en Den Haag, waar PVV-kandidaten verkiesbaar waren. Daar gingen juist meer kiezers dan vier jaar geleden naar de stembus. Vermoedelijk is de PVV erin geslaagd haar eigen achterban te mobiliseren, maar waren ook de tegenstanders van deze partij extra gemotiveerd. Opmerkelijk is eveneens dat de lokale partijen zich in veel gemeenten goed hebben gehandhaafd of er zelfs winst hebben geboekt, ondanks de landelijke saus die over deze plaatselijke verkiezingen was gegoten.

De lage opkomst, de invloed van lokale partijen, het gegeven dat de PVV maar in twee steden meedeed, dat zijn enkele factoren waardoor de uitslag van deze gemeenteraadsverkiezingen zich niet leent voor stellige verwachtingen over de resultaten die over ruim drie maanden bij de nationale verkiezingen zullen worden geboekt.

KIEZERSTROUW IS SCHAARS
Ook al omdat kiezerstrouw reeds sinds 1994 een schaars goed is geworden. De kiezer zweeft en hij kan overal heen zweven. Dat is goed zichtbaar bij de SP. Zonder dat deze partij significant van opvattingen is veranderd, is ze nu flink aan de verliezende hand. Waaruit maar weer blijkt dat een wisseling van partijleider van meer invloed is dan de inhoud van een partijprogramma.

Maar de verkiezingen van gisteren leverden wel markante gegevens op. Bijvoorbeeld dat de VVD wel winst boekte, maar juist niet in Almere en zelfs een klap kreeg in Den Haag: dus daar waar de PVV de concurrentieslag was aangegaan. Opvallend is ook dat het CDA het nog slechter deed dan in 2006.

Parallel aan de raadsverkiezingen zijn gisteren peilingen gehouden die erop duiden dat drie partijen - CDA, PvdA en PVV - op 9 juni gaan uitmaken wie de grootste wordt. Maar welke partij het ook wordt: als deze peilingen werkelijkheid worden, zal de vorming van een nieuw kabinet in het versplinterde Nederland een buitengewoon gecompliceerd proces worden. Er zijn dan geen meerderheidscoalities te vormen door twee partijen en zelfs niet door drie partijen.

De landelijke verkiezingen zullen straks bovendien in het teken staan van een premier die zijn eigen positie ter discussie heeft gesteld. Balkenende wil wel lijsttrekker worden van het CDA, maar hij wil niet in het parlement zetelen, zo heeft hij laten weten. Dat is zowel eerlijk als staatkundig incorrect. De kiezer kiest in Nederland geen regering, maar de Tweede Kamer. Bovendien wil Balkenende straks geen coalitie met de PvdA en liever ook niet met de PVV. Dat maakt zijn positie kwetsbaar. Het CDA moet maar eens goed nadenken over een leiderschapswisseling.

TROUW: Er dreigt een patstelling tussen rechts en links
Wie de glazen breekt betaalt, luidt een oude wet in de politiek die opnieuw is bewaarheid. Het algemene beeld dat gisteravond uit de eerste uitslagen van de raadsverkiezingen en een verkiezingsonderzoek naar voren kwam, is verlies voor CDA en PvdA, de twee oude volkspartijen die twee weken terug hun coalitie opbraken. Er was winst voor de oppositiepartijen PVV, D66 en GroenLinks. De VVD is stabiel, de SP valt ver terug.

Een eenduidige conclusie valt daar niet onmiddellijk uit te trekken, of het moet zijn dat, kijkend naar de grote winst van de PVV en het grote verlies van de SP, de radicalisering op de rechterflank doorzet, maar op de linkerflank juist afneemt. In de tweede plaats is duidelijk dat de nivellering doorzet. Het driestromenland van christen-democraten, sociaal-democraten en liberalen, dat kenmerkend was voor de verhoudingen in de vorige eeuw, wordt steeds smaller.

De derde gevolgtrekking is dat op basis van dit beeld de coalitievorming problematisch wordt. Dat geldt zowel landelijk als in de grote steden Rotterdam en Den Haag. Links en rechts houden elkaar in evenwicht. Dat kan een voorbode zijn van een tweedeling in de Nederlandse politiek, naar Angelsaksisch model. Daaraan draagt bij dat CDA en PvdA elkaar op nationaal niveau uitsluiten. In Rotterdam doen PvdA en Leefbaar hetzelfde. Het is niet één, twee, drie duidelijk wat dat zal betekenen voor de bestuurbaarheid van land en stad.

CDA en PvdA zijn onmachtig gebleken vanuit het centrum een antwoord te geven op belangrijke vragen over de richting van de samenleving. Zij moeten dat bekopen met zetelverlies in de gemeenteraden, maar de gevolgen kunnen groter zijn. De partijen dragen ertoe bij dat het driestromenland blijft slinken, waardoor de vertrouwde basis onder het bestuur van Nederland geleidelijk wegvalt.

Sleutel van de macht
Nog niet duidelijk is welke kant het zal opgaan. Een tweedeling tussen rechts en links dreigt, mede doordat CDA en PvdA elkaar wederzijds uitsluiten. Of het zover zal komen, hangt sterk af van de liberale partijen VVD en D66, die de sleutel van de macht in handen lijken te krijgen en een matigende invloed kunnen uitoefenen.

De vijfde conclusie is dat de anti-islamitische PVV terrein wint. "We gaan de gevestigde politiek gek maken", zei PVV-lijsttrekker Fritsma in Den Haag. Het ergste is dat de partij dat, gezien de breuk tussen CDA en PvdA, al gelukt is.

ONZE RECHTSE NOORDERBUUR
STAREN NAAR WILDERS ALS KONIJNEN NAAR EEN LICHTBAK
De rol van slachtoffer is Geert Wilders op het lijf geschreven. Maarten Hartman/hh
Wat heeft die 'vent uit Venlo met geel haar' dat anderen niet hebben? GEERT VAN ISTENDAEL duidt de Nederlandse verkiezingsuitslag.

België kun je wellicht beschrijven als het vaderland van de tergend lang rottende ruzies. Nederland heeft tot voor kort in het geloof geleefd dat het een natie van consensus is. Een democratie is echter geen consensus, democratie is net de beschaafd georganiseerde onenigheid. Wie echt consensus wil, die moet de democratie afschaffen en dat willen de Nederlanders zeker niet. Of die moet lang genoeg wegkijken van de problemen die aanleiding kunnen geven tot onenigheid.

En dan staat daar ineens een kale relnicht die een grote bek opzet boven zijn lawaaierige stropdas. Weg ermee. Pang. Dood.

In zijn plaats komt een vent uit Venlo met geel haar. Hem weg krijgen, dat is voorlopig niet gelukt. Hij betaalt zijn ongezouten meningen wel peperduur. Hij is zowat de zwaarst bewaakte politicus van de Europese Unie.

Patrick Janssens
Wat heeft die Wilders, met zijn kop als een slechte kopie van Mozart, dat hij de ene verkiezing na de andere wint?

Ten eerste, laten we zijn partij, de PVV, vooral niet vergelijken met het Vlaams Belang. Het Vlaams Belang kroop tevoorschijn uit de donkerste kant van het Vlaams nationalisme. Het hele Vlaams nationalisme bestaat gewoon niet in Nederland. Het Vlaams Belang is al een jaar of dertig aan het werk. De PVV bestaat ternauwernood vijf jaar. Er zijn nog verschillen en ze zijn niet gering.

Bijvoorbeeld, ten tweede, dit: Wilders laat zich niet betrappen op racisme, wat zijn politieke tegenstanders ook mogen beweren. Wel oefent hij vehement kritiek uit op de islam, maar dat heet, dacht ik, ideologiekritiek. De islam is nu eenmaal geen ras maar een godsdienst met universele aanspraken. Wilders laat zich op dat punt trouwens adviseren door een paar eminente deskundigen. Hij durft harde waarheden te zeggen, die de meeste andere partijen, zeker de linkse partijen, jaren lang hardnekkig niet hebben willen inzien. Tja, dan geef je het terrein vrij voor een fikse, rechtse kleuring van die kritiek, want dat Wilders rechts is, zal niemand ontkennen, hijzelf in de eerste plaats niet.

Ten derde, de andere politici overdrijven hun aanvallen op Wilders schromelijk, en dat schaadt vooral henzelf. Bijvoorbeeld, Wilders wil een hoofddoekenverbod in openbare dienst. Er zijn in dat verband vergelijkingen gemaakt met de anti-joodse wetten van de nazi's. In Frankrijk bestaat een dergelijk verbod allang. Het bestaat in Antwerpen. Patrick Janssens zou dus een nazi zijn? Sarkozy een nazi? Kom, laten we ernstig blijven.

Ten vierde, net nu heeft Wilders een proces omdat hij een paar storende dingen heeft gezegd. Ik hoop dat diegenen die gejuicht hebben toen ze Wilders in de beklaagdenbank zagen staan, vandaag snappen dat ze hem daarmee een kolossaal cadeau hebben gedaan.

Woestijn
Ten vierde, Wilders heeft makkelijk praten. Zijn sociaaleconomische voorstellen zou ik in het beste geval libertair noemen of, als je het gemener wilt, platvloers populistisch. Daarmee kun je succes hebben, zolang je niet hoeft te regeren.

Ten vijfde, dat je het tegen Wilders' populisme móét en zúlt afleggen, is geen dogma. Partijen als D66 en Groen-Links zetten een meer dan fraai resultaat neer. Groen-Links is zelfs de grootste in Utrecht en Nijmegen, toch geen buitenparochies. Dat de nederlaag van links in de sterren geschreven stond, is hiermede weerlegd. Dat je in de oppositie moet zitten om te winnen is ook al niet bewezen. De zeer linkse oppositiepartij SP kreeg zware klappen. En, weinig opgemerkt in de moerlemei van jobstijdingen, de streng protestantse ChristenUnie, de regeringspartij die in de regering bleef, heeft stand gehouden en zelfs gewonnen. De voorman van de CU, André Rouvoet, is niet alleen een van de knapste politici die Nederland heeft, hij gedraagt zich niet als andere politici. Die zitten geobsedeerd naar Wilders te staren als konijnen naar een lichtbak. We weten wat met die konijnen gebeurt.

Ten zesde, hoe langer politici van vrijwel alle partijen allerlei boze woorden naar Wilders afgebleekte haardos blijven slingeren, hoe meer de kiezer Wilders als slachtoffer gaat zien. De rol van slachtoffer is Wilders op het lijf geschreven. Een andere rol, die van de zondebok, weigert hij echter te spelen. In het oude verhaal loopt die namelijk de woestijn in. Wilders blijft. Tartend. Als zijn tegenstanders niet uitkijken, zou het wel eens kunnen dat ze tegen heug en meug zélf de woestijn in moeten.

Tot slot wat troost voor linkse vertwijfelden. Op de verkiezingsavond heeft Wilders een zware fout gemaakt. Hij voorspelde dat zijn PVV bij de verkiezingen in juni de grootste zou worden. Zoiets mag je nooit doen. Natuurlijk, als je vanuit het niets de eerste partij wordt in Almere, bijna tweehonderdduizend inwoners, en de tweede partij in Den Haag, bijna een half miljoen inwoners, dan kan de overmoed toeslaan. Als Jupiter je ten gronde wil richten, verblindt hij je vooraf. Als de Nederlandse politici Wilders niet klein krijgen, kan de oppergod misschien helpen. Al zou ik daar niet te zeer op rekenen.

GEERT VAN ISTENDAELWie? Schrijver, onder meer van het boek 'Mijn Nederland'. Wat? Wilders' overwinning is geen dogma. Waarom? Utrecht en Nijmegen bewijzen dat links niet volledig in de lappenmand ligt.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
WILDERS=FORTUYN

Geert Van Istendael a beau prétendre que Wilders et Dewinter/Dedecker et autres nationalistes flamands sont radicalement différents, à notre humble estime le populiste Wilders est bel et bien en train de récupérer le fond de commerce de Pim Fortuyn et de par la même occasion de rendre la Hollande bientôt aussi ingouvernable que la Belgique.
Sa méthode est aussi simpliste que démagogique : rendre le coran responsable de tous les maux dont souffre la Hollande. Les médias avides de succès faciles font caisse de résonance et lui ouvrent un boulevard. Il a remporté des suffrages dans deux municipalités seulement et le voilà considéré déjà comme le vainqueur des toutes prochaines législatives. Pire certains lui coupent déjà un costume de future premier ministre.
Pour qui en douterait encore nous vivons en médioacratie, pour ne pas dire en médiocratie !

Aucun commentaire: