mercredi 24 mars 2010

Hoe wil de paus het kwaad uitroeien?


Nu al staat vast dat 2010 voor paus Benedictus XVI als een annus horribilis wordt geboekstaafd. De meldingen van seksueel misbruik door priesters en religieuzen namen de afgelopen weken almaar toe. De pauselijke brief aan katholiek Ierland bood excuses aan de slachtoffers en was streng voor de daders. Maar: 'Het is nu aan Benedictus XVI om als paus krachtdadig op te treden', vindt journalist en kerkkenner Bert Claerhout. Bert Claerhout is hoofdredacteur van Kerk & Leven en journalist bij Braambos-tv.

Er moeten welomlijnde psychologische criteria komen waaraan priesterkandidaten moeten beantwoorden. En tijdens de seminarieopleiding moet aandacht besteed worden aan de persoonlijke en psychologische ontwikkeling van de kandidaten, waarbij het vermogen tot emotionele intimiteit een centrale plaats inneemt
De kerkelijke seksschandalen schudden de wereld door elkaar. Ook in landen waar voorlopig nauwelijks nieuwe gevallen worden gemeld, zoals bij ons, herinneren ze aan een kwalijk verleden, waarin sommige kerkverantwoordelijken een soort van schemerzone creëerden waarin priesters en religieuzen die seksueel misbruik pleegden, uit de wind werden gezet.

De zweer is dus nog maar eens opengebarsten. In die mate zelfs dat de internationale pers gewag maakt van een pedofiliebom onder de rooms-katholieke kerk. Niet helemaal ten onrechte. Na de publicatie van Humanae Vitae in 1968 en de discussies over de openstelling van het priesterambt voor gehuwde mannen en voor vrouwen, maakt de rooms-katholieke kerk nu een van de grootste crisissen van de voorbije halve eeuw mee. Veel gelovigen nemen het niet dat hun kerk een loopje met haar boodschap neemt en willen een antwoord op de vraag waarom de betrokken priesters en religieuzen jarenlang ongestraft hun gang konden gaan.

Radicale nultolerantie
Paus Benedictus XVI beseft terdege dat de geloofwaardigheid van de kerk op het spel staat. Het lijdt geen twijfel dat de recente gebeurtenissen hem diep raken. Als voormalig aartsbisschop van München en curiekardinaal in Rome kent Joseph Ratzinger uiteraard de problematiek van het seksueel misbruik, die al decennialang het vertrouwen in de kerk ondermijnt. Als prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer was hij in 2001 en 2002 bovendien van nabij betrokken bij de crisis die ontstond toen een nieuwe golf van schandalen de kerk van de Verenigde Staten op haar grondvesten deed daveren. Insiders bestempelen deze en de daaropvolgende jaren zelfs als een keerpunt in Ratzingers denken over deze kwestie. Ook al drong hij er aanvankelijk telkens weer op aan dat het onderzoek intern zou gebeuren, zonder er ruchtbaarheid aan te geven. Onder druk van de vele bezwarende getuigenissen en door gesprekken met andere kardinalen verscherpte hij zijn standpunt en werd hij almaar meer de pleitbezorger van een radicale nultolerantie.

Dat de zaak daarmee niet was opgelost, bewijst het nieuws van de afgelopen weken - ook al gaat het in veruit de meeste gevallen over feiten die dateren van tientallen jaren geleden. Door de schandalen in de Duitse kerk - onder meer in de school waar zijn broer, Georg Ratzinger, werkte - rijzen in de internationale pers bovendien almaar meer vragen over hoe Benedictus XVI eertijds in München de zaken heeft aangepakt. Om verdere speculaties en verdachtmakingen de kop in te drukken, komt daarover best zo snel mogelijk klaarheid.

Extern onderzoek nodig
Hoe dan ook, het is nu aan Benedictus XVI om als paus krachtdadig op te treden. In zijn pastorale brief aan de Ierse kerk, die vorige zaterdag werd gepubliceerd, bood hij, rijkelijk laat weliswaar, zijn verontschuldigen aan de slachtoffers aan. Om te beginnen was het al opmerkelijk dat hij zich, gezien gelijkaardige feiten in tal van andere landen, uitsluitend tot de Ieren richtte. Communicatie is evenwel nooit het sterke punt van Rome geweest. Gelukkig bleef het niet bij verontschuldigingen. De paus verzocht de daders zich voor God en de daartoe bestemde rechtbanken te verantwoorden. Daarnaast verweet hij de Ierse bisschoppen onomwonden ernstige fouten te hebben gemaakt. Niet alleen door een verkeerde beoordeling van de feiten, maar ook door de geëigende kerkrechtelijke procedures niet toe te passen. Van ontslagen onder de Ierse bisschoppen was evenwel geen sprake. De paus repte vooralsnog ook niet van een mogelijke oprichting van een externe en onafhankelijke commissie die moet nagaan hoe het Vaticaan het seksueel misbruik door priesters en religieuzen heeft aangepakt. Diverse experts en kerkjuristen drongen daar de voorbije weken nochtans op aan.

Ondanks de pastorale taal die de paus in zijn brief aan de Ierse kerk hanteert, kan de boodschap niet verkeerd begrepen worden: geen doofpotoperaties meer en een waarschuwing aan de bisschoppen dat ze er meer dan ooit op moeten toezien dat bij seksueel misbruik de procedures voortaan worden nageleefd. Voor de slachtoffers volstaat dat uiteraard niet. Hun leven is verwoest en verontschuldigingen gaan dan ook nooit ver genoeg. Hoe dan ook, de nabije toekomst moet duidelijk maken hoe Benedictus XVI het kwaad met wortel en tak wil uitroeien. Een grondige zelfanalyse lijkt daartoe onontbeerlijk. Ook moeten er welomlijnde psychologische criteria komen waaraan priesterkandidaten moeten beantwoorden. En tijdens de seminarieopleiding moet aandacht besteed worden aan de persoonlijke en psychologische ontwikkeling van de kandidaten, waarbij het vermogen tot emotionele intimiteit een centrale plaats inneemt. Wat ons dan onvermijdelijk weer bij de kwestie van het verplichte priestercelibaat brengt.

Celibaat herbekijken
Het klopt dat er nooit een rechtstreeks verband is aangetoond tussen het verplichte priestercelibaat en seksueel misbruik. Integendeel, de kans op seksueel misbruik binnen het gezin is groter dan die op eventueel misbruik door celibataire priesters. De onthullingen van de afgelopen maanden en jaren leren evenwel dat de manier waarop het celibaat in sommige klerikale milieus geïnterpreteerd en beleefd wordt, makkelijk tot de opvatting kan leiden dat ongehuwde priesters hoe dan ook een bevoorrechte positie innemen. Als er dan iets fout gaat, krijg je als reactie vaak een soort interne 'code van geheimhouding' of blinde zelfverdediging, waardoor misbruiken in stand worden gehouden.

Vandaar dat vele christenen niet meer geloven in een clerus van louter ongehuwde mannen. Ze vragen het Vaticaan het verplichte priestercelibaat op zijn minst bespreekbaar te maken. Vooralsnog tevergeefs. Het is zeer onwaarschijnlijk dat Benedictus XVI, die volgende maand 83 wordt, nog de kracht en de nodige voeling met de basis heeft om die verpletterende verantwoordelijkheid op zich te willen nemen.
(De Morgen)

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
LA PAILLE ET LA POUTRE

Désormais les langues se délient et les témoignages accablants se succèdent. Nous avons lu dans le Morgen de ce WE celui d’un sexagenaire qui a attendu le décès de son père pour casser le morceau et expliquer ce qu’il a vécu adolescent et qui l’a brisé dans les internats jésuites tellement réputés pour la formation des élites.
Dans une société occidentale qui visiblement est en train de perdre le Nord, la boussole «Eglise» est désormais de peu de secours. Comment accorder en effet le moindre crédit moral à une société d’hommes faits où parmi des bergers de dieu on retrouve une proportion non négligeable de brebis égarées promptes à dénoncer la paille chez autrui. Seule une réforme radicale du choix et de la formation des «fonctionnaires de dieu» pourra rendre à l’église catholique romaine, confrontée avec «la poutre» de la pédophilie, son prestige éthique totalement corrompu par des soutanes indignes.

Le plaidoyer catholique en faveur du célibat des prêtres est complètement périmé. Place aux femmes dans l’église et aux prêtres mariés. Des femmes et des professeurs ont pris depuis longtemps la place des enseignants prêtres dans les établissements jésuites. Qui s’en plaint?

Quand va-t-on comprendre enfin que ce sont les pulsions et les caractéristiques viriles qui sont responsable des succès mais aussi des excès de la civilisation occidentale. Le XXème siècle est en Occident celui de la sécularisation et de l’émancipation féminine. Les femmes sont enfin sorties de l’esclavage domestique (Kirche, Küche, Kinder)dans lequel elles furent si longtemps enfermées par une société cléricale et machiste.

Que désormais libérées de ces chaînes les femmes nous montrent à tous niveaux qu’elles valent au moins autant que les hommes; n’en déplaise aux intégristes machistes de toutes confessions persuadés du contraire.
C’est que l’éthique est au dessus des religions.

Aucun commentaire: