lundi 8 novembre 2010

indelijk klare taal over ‘multicultureel'

© Bert Spiertz

Nieuwkomers weinig betrokken en gemakzuchtig benaderen, die formule is beproefd en mislukt, vindt GUNILLA DE GRAEF. Om ‘de vreemde voetstappen op ons erf' te aanvaarden moeten wij, net als zij, de handen uit de mouwen steken.
Dat de multiculturele samenleving is mislukt, het is een waarheid als een koe. Pardon? Ja, dat meen ik echt. Angela Merkel had het een drietal weken geleden al gesteld, en nu ook onze premier Leterme het gezegd heeft, kunnen we er niet meer omheen. Waarlijk ‘demissionair' rijmt op ‘visionair'. Tijd dus om resoluut een andere richting uit te gaan. To boldly go where no man has gone before: niet een multi-, maar wel een echt interculturele samenleving.

Ik hoor u al kreunen: weer zo'n selfmade filosoof die met semantische steekspelletjes een reëel en dwingend vraagstuk tracht te ontwijken? Integendeel, ik probeer – letterlijk – te zeggen waar het op staat. Om ons met de keuze van de juiste woorden ook tot de keuze van de juiste acties te dwingen. Multi, dat was de gemakzuchtige weg. Naast elkaar, zonder de noodzaak van met elkaar. En als ik jou niet echt ‘nodig' heb, waarom ben je hier dan eigenlijk nog? Multi staat voor een zich op veilige afstand voltrekkende veelvormigheid, zonder een oproep tot betrokkenheid of handeling. Inter, dat zal harder in ons vel snijden. Dat betekent vreemde voetstappen op ons erf en handen die vuil gemaakt moeten worden. Inter, dat gaat om wat er tussen ons is, om wat ons nu eens verbindt en dan weer scheidt. Inter wijst ons op onze grenzen en tegelijkertijd op ons vermogen om deze grenzen te overschrijden. Bij het vernoemen van inter kan je moeilijk aan de kant blijven.

Geen eenrichtingsverkeer
Die oproep om in het bad te stappen lees ik in de bijdrage van Veli Yüksel (‘Het is nog altijd “wij” tegen “zij” ', DS 5 november). Conflicten niet langer toedekken. Het debat aangaan. Het ‘rechten en plichten'-verhaal in alle kringen en op alle fora durven voeren. Dat betekent inspanningen vragen aan de nieuwkomers (de taal leren, zich inschrijven in het heersende democratisch bestel), maar zeker – en dit vind ik heel belangrijk om eraan toe te voegen – ook aan de inwoners van ‘het land van aankomst'.

Alle van overheidswege ingestelde initiatieven als inburgeringstrajecten en alle budgetten vrijgemaakt voor integratiecoaches zullen nooit genoeg te noemen zijn, als niet de hele gemeenschap bereid is die inspanning te leveren die alle andere inspanningen vooraf hoort te gaan. Ik bedoel daarmee durven toegeven dat integratie geen eenrichtingsverkeer is, maar altijd van twee kanten moet komen. Elke aanpassing bij jou, is ook een aanpassing bij mij. De verandering ook bij wie zich al volkomen achtte, dat is een van de harde waarheden van de dynamiek van de ontmoeting, die je in de kunstmatige opzet van de multiculturele maatschappij nog wel kan verhullen, maar die zich in de realiteit van de interculturele samenleving, dwingend openbaart.

Zoals Yüksel zegt, een nieuwe modus vivendi moet vorm krijgen. Alleen door zelf deel te durven en willen worden van de gediversifieerde samenleving zullen we kunnen ontsnappen aan het beklemmend gevoel van onmacht, dat zich nu uit in de nood om luid over mislukking te spreken. We moeten aanvaarden dat we voor een permanente bouwwerf staan. Een soort sociale Sagrada Familia, een onmogelijke constructie die ons aanspoort vaardigheden te ontwikkelen die we verwaarloosd hebben en geijkte kennis op een innovatieve manier in te zetten.

Geen weg terug
Maar zelf weet ik wat ik echt ben: een realist. Want had u nu echt gedacht dat er zoiets bestond als de mogelijkheid om deze weg niet verder op te gaan? Geloofde u nu echt in de optie om ‘terug te keren' naar een soort monocultureel punt 0 (nostalgie naar het verleden bezwaart niet enkel de nieuwe Belgen, meneer Yüksel)? De realisatie van de interculturele samenleving dient zich aan als een uitdaging waar we niet onder uit kunnen, een vraagstuk dat we niet uit moedeloosheid mogen parkeren. Het point of no return zijn we, in alle betekenissen van het woord, allang geleden gepasseerd.

GUNILLA DE GRAEF Wie? Stafmedewerker Centrum voor Intercultureel Management, expertisecentrum van de Lessius Hogeschool Mechelen. Wat? ‘Multicultureel' is inderdaad passé, ‘intercultureel' moet de focus zijn. Waarom? De feiten zijn wat ze zijn: we kunnen er beter op een goede manier mee omgaan.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
L’INTERCULTUREL OU LE CHAOS
Cela fait des années, presque des décennies qu’on ne cesse de le répéter, sur Reflets d’abord, sur DiverCity ensuite: en dehors de l’interculturel, il n’y a pas d’issue, pas d’avenir si on veut gérer la diversité qui est celle de Bruxelles, de la Belgique, de l’Europe.
Parfois, nous avons l’impression de remettre inlassablement le même disque sur le juke box.
Certains pourtant semblent découvrir cette vérité aujourd’hui, comme s’il s’agissait d’une révélation.
Seul un dialogue interculturel franc nous permettra de sortir de l’impasse dans laquelle les deux grandes communautés belges se sont engagées.
Mais pour dialoguer, non seulement il faut être au moins deux mais surtout, deux à le vouloir vraiment. Or, on en est loin entre flamands et francophones et plus loin encore quand il s’agit de l’ensemble des communautés culturelles présentes sur le territoire belge.
Deux lecteurs du Standaard nous expliquent pourquoi:
“Er zijn immigranten uit meer dan 100 landen: Italianen, Spanjaarden, Hongaren, Grieken, Chinezen, Polen en ga zo maar door. Ze kenden ook de taal niet, zonder grote budgetten allerhande slaagden zij erin zich te integreren in onze samenleving. Met hun godsdienstige overtuiging liepen zij niet te koop en zonder hun afkomst te verloochenen gingen ze vanaf de 2e en 3e generatie naadloos op in onze samenleving. Hun komst was wel een succes. Hou dus a.u.b. op de schuld bij de autochtonen te leggen. Voor de groep allochtonen die Merkel bedoelt zouden onze Westerse waarden aan hun godsdienstige waarden moeten aangepast worden. Voor hen geldt slechts één waarheid: jij of je ouders hebben voor een beter leven de moeite gedaan om naar België te komen. Als dat tegenvalt, vertrek dan naar een land van je godsdienstige overtuiging. Ook als je daarvoor enkele sociale voorzieningen moet opgeven”
Clairement,vouloir à tout prix maintenir dur comme fer et sans concession aucune ses convictions identitaires et religieuses émanant du pays d’origine dans le pays d’accueil est une position intenable et indéfendable. Pourtant c’est précisément l’attitude qu’adoptent un grand nombre de jeunes de la deuxième ou de la troisième génération qui sont en décrochage social et scolaire. Ceux là se raidissent en adoptant la posture et les contre valeurs d’un islam intégriste et radical. C’est le contraire même de la démarche inreculturelle.
De toute évidence, la responsabilité de l’enseignement est ici largement engagée. Mais, c’est une évidence, nombreux sont les jeunes issus de l’immigration musulmane qui s’inscrivent en faux par rapport aux valeurs prônées par cet enseignement.
On en vient alors à la thèse du second intervenant qui considère qu’il n’y aura ni intégration ni dialogue interculturel aussi longtemps que des jeunes gens en rupture tourneront le dos aux filles de leur communauté, élevées en Europe et formées par notre enseignement (donc critiques, émancipées et consientes de leurs droits, notamment le principe de l’égalité homme femme) et pour se choisir, génération après génération des épouses dans le fin fond de leur patrie d’origine. Ces femmes ont, à leurs yeux, l’avantage d’être dociles et soumises. Elles auront, selon nous, le grand inconvénient d’élever leurs enfants dans des langues qui ne sont pas celles du pays d’accueil. Et ainsi, de génération en génération, tourne le carroussel de la régression et d’un refus d’intégration. De toute évidence, cette importation de plus en plus systématique de femmes généralement “incultes” rend impossible non seulement toute forme d’intégration mais également toute forme de dialogue interculturel.
“Aangezien deze mevrouw een expert en een realist is zal ze begrijpen dat we nooit tot een inter-cultureel samenleven kunnen komen zolang de moslim-mannen generatie na generatie hun bruiden blijven importeren uit onder-ontwikkelde gebieden waar de meisjes nauwelijks studeren en alleen het lokaal dialect spreken. (Deze moslim mannen willen niet met 'Vlaamse' moslim meisjes trouwen omdat deze wél gestudeerd hebben en zich daardoor niet zo gemakkelijk laten domineren.) De kinderen van deze import-bruiden zullen dus ook nooit in het Nederlands worden opgevoed en noch onze Westerse omgangs-vormen thuis worden aangeleerd. Zo blijft de caroussel draaien, generatie na generatie. Als we dus echt tot een inter-cultureel samenleven willen komen, dan zal de import van moslim-bruiden zeer streng aan banden gelegd moeten worden.”
En conclusion, il importe de se demander, en toute rigueur, quels sont les facteurs, ou les instances qui induisent ce type d’attitude, quels sont les individus (certains insinuent que les mosquées prônent largement ce type d’attitude) qui plaident pour ce type de comportement qui renient toute forme de dialogue avec le pays d’accueil. On peut se demander si les echecs scolaires et le décrochage qui en résulte, ne font pas partie d’une stratégie insidieuse visant à nier les valeurs d’ici au profit des valeurs de là bas. En somme, il s’agirait d’une stratégie consiente, ou inconsciente de refus des valeurs de la modernité qui sont celles de l’Occident.
On se souviendra de la thèse de Mohammed Arkoun: de deux choses l’une ou bien l’islam se modernisera ou bien la modernité s’islamisera.
MG

Aucun commentaire: