samedi 27 novembre 2010

Plan B, met de B van Brussel

© ivan put
19 GEMEENTEN, 118 WIJKEN EN 1,6 MILJOEN MENSEN
Met simplistische uitspraken en voorstellen is onze hoofdstad niet gediend, vindt ERIC CORIJN. Hij schetst de voorwaarden om er met een stevige structuur een goed bestuurd gewest van te maken, mét politieke en sociaaleconomische verantwoordelijkheid.(De Standaard)
Wat een hype over losse flodders! Ivan De Vadder beperkte zich afgelopen zondag in Panorama tot een selectie van verknipte interviews over het mogelijke einde van België. Hij reed daarbij door de regen van de ene plaats naar de andere en dat moest de indruk wekken van doordringende onderzoeksjournalistiek. Verder lag geen enkele analyse of diagnose aan de grondslag van de vraagstelling. En dan kwamen de politici aan het woord. Geen Belgisch gesprek. Stam per stam apart. Of hoe media het nieuws en de publieke opinie maken. En dan natuurlijk opnieuw struikelen over Brussel.

Dat gaat over 1,1 miljoen en bijna 100.000 niet ingeschreven bewoners. Elke dag komen er nog zo'n 360.000 pendelaars en ook een paar tienduizenden bezoekers bij. Al gauw zo'n 1,6 tot 1,7 miljoen mensen. In dat Brussels Gewest zijn er 700.000 jobs, de meerderheid voor Vlamingen en Walen. Brussel heeft de belangrijkste Europese instellingen, goed voor ruim 40.000 rechtstreekse en zo'n 75.000 afgeleide jobs, en bijna 200.000 expats. Daardoor is Brussel ook een belangrijke stad in het netwerk van wereldsteden, zorgt de stad voor de verbinding met de wereldmarkt en dus voor veel logistieke functies in het ommeland. Natuurlijk willen sommigen dat als een ‘condominium' laten besturen door de twee gemeenschappen, een kolonisatie dus, een bestuur in het belang van de twee andere gewesten.

Voor dat voorstel is gelukkig geen meerderheid. Voorstel afgewezen dus, wegens ondemocratisch en inefficiënt. Twee andere scenario's zijn dan nog minder plausibel. Brussel inlijven in Vlaanderen is totaal onrealistisch, tenzij men dan ook overweegt van dat Vlaanderen een meertalig gebied te maken. Quod non. Een alliantie Wallo-Brux mag dan wel werken als Franse Gemeenschap, als deelstaat kan het niet, tenzij in een nationalistische FDF-formule.

Een radicale staatshervorming maakt van de gewesten de pijlers van een vernieuwd federaal België. In een dergelijke constructie heeft Brussel natuurlijk een bijzondere en eigen positie. Brussel staat in voor bijna een derde van de Belgische economie, omvat een functioneel economisch bereik tot zeer ver buiten de gewestgrenzen en ligt op het knooppunt van het Europees enige relevante gebied van de vijf grote Belgische steden. In de Belgische context goed bestuur organiseren op die sociaalgeografische schaal is politiek onhaalbaar. We erkennen dus het feit dat het Brussels Gewest om taalpolitieke redenen beperkt blijft tot 19 gemeenten.

Met die randvoorwaarden moet een model van goed bestuur voor het Brussels Gewest worden uitgewerkt. De Brusselaars moeten zoals de Vlamingen of de Walen aan hun ontwikkeling kunnen werken. Dat vergt een grondige ombouw op ten minste vier domeinen.

Er is een interne staatshervorming nodig waardoor een samenhangend ontwikkelingsproject belangrijker wordt dan de 19 afzonderlijke autonome gemeenten. Het beste is dus de gemeentelijke bevoegdheden samen te voegen. Dat is noodzakelijk om verschillende redenen: om de huidige interne concurrentie op te heffen, om het gewest ook een aantal culturele bevoegdheden te geven, om de strijd tegen de dualisering efficiënt aan te pakken, om de machtsstrijd tussen stad Brussel en het gewest te stoppen, om de EU-burgers en vreemdelingen met lokaal stemrecht ook zeggenschap te geven op het niveau dat er echt toe doet. Natuurlijk moet in zo'n groot stadsgewest ook voor de proximiteit worden gezorgd. Meteen moet dat stadsgewest ook gedecentraliseerde districten hebben en een politiek voor de 118 wijken.

GEMENGDE DYNAMIEK
In zo'n gewest kunnen gemeenschappen zeker een plaats hebben indien ze samen willen werken aan het stadsproject en niet uitsluitend als ‘agent' van andere deelstaten optreden. VGC (Nederlandstalig) en Cocof (Franstalig) moeten dan in de eerste plaats de politiek van de gemeenschappen in Brussel vertegenwoordigen en dat in het kader van het stadsgewestelijk project. Brussel heeft er alle belang bij, ook in een competitieve omgeving, het etnocentrisme van eentalige gebieden te overstijgen en radicaal de kaart te trekken van een gemengd stedelijk dynamisme. Die samenwerking kan in de gemeenschappelijke gemeenschapscommissie worden in gang gezet. Daar kan ook gezamenlijk cultuurplan of een aan Brussel aangepast onderwijs worden uitgeklaard.

Het samenvoegen van de Brusselse gemeenten in één stadsgewest betekent natuurlijk dat de rechten van de Vlaamse minderheid op een nieuwe wijze moeten worden gegarandeerd. De regelingen op gewestelijk en gemeentelijk vlak zullen moeten worden in elkaar gepast. Het behoud van pariteit op alle niveaus is irrealistisch. Het voorstel om de Brusselse gemeenten te rationaliseren betekent tevens ook dat de gemeentelijke democratie tot op het niveau van het gewest moet doorwerken. Dat zal leiden tot andere vormen van politieke representatie.

GEEN CONCURRENTIE, MAAR OVERLEG
Vanuit een dergelijke meer operationele structuur kan Brussel zijn sociaaleconomische en politieke rol opnemen. Sociaaleconomisch door een samenwerking met het ommeland en niet, zoals vandaag, in de context van een concurrentie tussen gewesten. En politiek, door een overleg met de andere deelstaten, de federale staat en de EU. Wat in Brussel sociaaleconomisch gebeurt moet inderdaad worden overlegd, in de eerste plaats met het rechtstreeks betrokken ommeland. Een stadsgewestelijk overleg, dat trouwens ook goed zou zijn voor de andere grootsteden. Wat de politieke opdrachten zijn, verbonden met de hoofdstedelijke taken moet worden besproken (en betaald) door de betrokken andere staatsinstellingen. Ook hier moet worden erkend dat een stadsgewest, met zeer veel sociale en economische problemen, om taalpolitieke redenen afgesneden van het ommeland waarvoor het in feite werkt, recht heeft op aangepaste compensatiemechanismen.

Brussel, en ook de Belgische staatshervorming, heeft vooral nood aan een veel beter bestuur. Dat vergt een intelligent samenvoegen van de gemeentelijke en de gewestelijke bevoegdheden, een veel betere afstemming van het communautaire beleid op de lokale noden, een goed overleg met het hinterland en een billijke vergoeding voor alle hoofdstedelijke taken. Het is dan aan een vernieuwde Brusselse politiek te zorgen voor degelijk leiderschap, een mobiliserend stadsproject en een inspirerende vermenging van de vele Brusselse culturen. België moet naast twee taalgewesten inderdaad ook aan een derde kosmopolitisch stadsgewest vorm geven. Men moet vooral het klimaat scheppen om een dergelijk project van binnenuit in Brussel te laten groeien en ophouden alles in termen van de taalstrijd uit te drukken. De wereld zit een ietsje complexer in elkaar.

ERIC CORIJNWie? Cultuurfilosoof en socioloog, leidt de onderzoeksgroep Cosmopolis aan de Vrije Universiteit Brussel. Wat? Brussel heeft nood aan een doordacht, dynamisch en globaal project. Waarom? De kwestie is te complex om ze in termen van taalstrijd uit te drukken.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
COMPLEXITÉ BRUXELLOISE
Aussi bien Bruxelles que la Belgique ont besoin d'une meilleure gouvernance. Pour Bruxelles cela passe par une fusion intelligente des compétences communales et régionales, une meilleure coordination des compétences communautaires (culture et enseignement) en fonction des besoins locaux réels sans oublier une meilleure concertation avec les communes d'au delà du Rand (l'hinreland économique de Bruxesses). Seule une gestion réformée et rénovée des structures politiques bruxelloises rendra possible la mise en place d'un nouveau projet de ville tenant compte de la diversité des cultures locales. A côté des deux régions linguistiques, la Belgique a besoin d'une troisième région urbaine cosmopolite. Il faut à tout prix créer un climat politique favorable à une telle évolution au départ de l'intérieur de la RBC. Il faut arrêter de penser Bruxelles en termes de tension entre les deux communautés et en termes linguistiques. "De wereld zit een ietsje complexer in elkaar". Bruxelles, ville monde est infiniment plus complexe que cela.

Aucun commentaire: