mercredi 22 décembre 2010

Les Allemands désertent l'Église catholique

Crédits photo : MAURIZIO BRAMBATTI /Associated Press
Même la chorale d'enfants de Ratisbonne, dirigée par Georg Ratzinger (photo), a été touchée par un scandale de pédophilie.


Ils ne pardonnent pas aux évêques les scandales de ces quarante dernières années.
Ils n'iront pas à la messe de Noël cette année. Après les scandales de pédophilie qui ont secoué le pays, plusieurs dizaines de milliers d'Allemands ont décidé de quitter l'Église catholique en 2010, révèle une enquête effectuée par le quotidien Frankfurter Rundschau. Dans le sud et l'ouest de l'Allemagne, où les catholiques sont majoritaires, l'institution a enregistré près du double de défections par rapport à l'an dernier. La situation est particulièrement dramatique dans le diocèse de Stuttgart-Rottenbourg et dans celui d'Augsbourg, où respectivement 17.000 et 11.000 fidèles avaient quitté l'Église à la mi-novembre.
Les Allemands ne pardonnent pas aux évêques d'avoir protégé au cours des quarante dernières années des prêtres coupables d'attouchements, de viols ou de violence sur des enfants.
Perte financière

C'est en janvier que la chape de plomb a été levée par le nouveau directeur du prestigieux collège catholique Canisius de Berlin, demandant aux anciens élèves de faire connaître les maltraitances dont ils ont été victimes. En quelques semaines, plus de 500 élèves se sont manifestés, déclenchant une vague de révélations au sein des établissements catholiques, mais aussi dans les orphelinats, les foyers pour jeunes en difficulté, les écoles protestantes ou non confessionnelles, comme l'école alternative Odenwald, où 132 cas de viols ont été répertoriés.

Même la célèbre chorale d'enfants de Ratisbonne a été touchée et son ancien dirigeant mis sur la sellette: Georg Ratzinger, frère du Pape, a été sommé de s'expliquer sur des témoignages d'enfants violés ou battus. Les critiques ont finalement atteint le Pape lui-même, archevêque de Munich de 1977 à 1982, lorsqu'on découvrit qu'un prêtre pédophile avait été abrité dans un couvent du diocèse. Un des évêques les plus connus d'Allemagne, Walter Mixa, archevêque d'Augsbourg, a dû démissionner: il avait frappé des enfants.

Cette situation de rejet met désormais l'Église allemande dans une situation difficile. Les Allemands paient en effet un impôt religieux en fonction du lieu de culte qu'ils fréquentent: la défection d'une centaine de milliers d'entre eux, dans les régions les plus riches du pays, est un coup dur pour l'Église. Elle emploie près d'un million de personnes dans ses hôpitaux, ses foyers ou ses maisons de retraite. Cette perte financière l'obligera peut-être à ouvrir le dialogue que réclame depuis des mois le mouvement de fidèles Wir sind die Kirche («Nous sommes l'Église»), créé après le scandale.

Ce climat est en tout cas de mauvais augure alors que la première visite officielle du Pape dans son pays d'origine a été annoncée pour septembre 2011. Lors de sa visite en 1996 à Berlin, Jean-Paul II avait essuyé des jets de tomates. L'archevêché craint que Benoît XVI, qui ne célébrera pas de messe en plein air dans la capitale allemande, ne connaisse la même mésaventure. (Le Figaro)

DE WAARHEID ALS VOETNOOT
Wat schafte de pot? Incompetentie en scoringsdrang

RIK TORFS is teleurgesteld over wat een spraakmakende zitting had moeten worden van de commissie seksueel misbruik: de kardinaal mocht zich te zeer gedeisd houden en de commissieleden misten de juiste scherpte.
Vooroordelen zijn er om bevestigd te worden. Soms toch. Ik verwachtte niet veel van het verhoor door de commissie seksueel misbruik waaraan kardinaal Danneels gisterenmorgen werd onderworpen. En inderdaad, de kardinaal schitterde niet meteen. De commissie evenmin.

DE KARDINAAL
De kardinaal kwam niet over als iemand die met grote daadkracht optrad. Hij is een kind van zijn tijd en zijn Kerk. Als iets discreet kan worden geregeld, waarom er dan veel poeha rond maken? De onderliggende gedachte was: afwezigheid van discussie wijst op een gezonde Kerk. Lang geloofden externe waarnemers dat. In Nederland kwam Danneels over als een wijs man, die de boel bij elkaar hield, terwijl de Nederlandse bisschoppen vechtend over de straatstenen rolden. Ik herinner mij hoe Siegfried Bracke, toen hij nog journalist was, de kardinaal geregeld loofde.

Opgelet, ik heb niets tegen de kardinaal als persoon, maar ik weet uit ervaring hoe moeilijk het was een probleem bij hem aan te kaarten. Toen ik hem in 1992 opzocht om over een beter statuut voor leken in de Kerk te pleiten, wees hij mij met één zinnetje terug: ‘Onderzoek is onderzoek, en beleid is beleid.' Maar er was nauwelijks beleid. Danneels had het kerkelijke bestuur kunnen verbeteren, en aansluiting zoeken bij de grondbeginselen van de rechtsstaat. Dat gebeurde niet. Dat bleek ook gisteren.

Verder vluchtte de kardinaal iets te nadrukkelijk wanneer hij erop wees dat hij kerkjuridisch uitsluitend bevoegd was voor het aartsbisdom Mechelen-Brussel. Technisch klopt dat, maar in de perceptie was Danneels de grote baas van de Kerk in België. Bevestigen deed hij dat nooit, ontkennen echter evenmin. Vandaag is hij te nederig, vroeger was hij niet nederig genoeg.

Voor de rest verraste Danneels nauwelijks. Hij maakte geen zware fouten, maar wekte ook geen enthousiasme op. Ondertussen blijft wel onduidelijkheid bestaan over de dossiers die Rik Devillé onder zijn hoede had. Danneels beweerde dat hij van de slachtoffers nooit namen van daders te horen kreeg. Het is de hoogste tijd dat er helderheid komt over deze zaak. Welke dossiers bezat of bezit Rik Devillé? En waarover gingen ze precies?

DE COMMISSIE
En dan de commissie zelf. Als kerkjurist moest ik herhaaldelijk tenenkrullend toekijken. Renaat Landuyt vond dat priesters die zich schuldig hadden gemaakt aan seksueel misbruik onmiddellijk moesten worden gelaïciseerd. Hoewel canon 1395 van het kerkelijk wetboek deze straf mogelijk maakt, is ze niet altijd de ideale. Want door de laïcisering verdwijnt de laatste band tussen de bisschop en zijn priester.

Zolang een priester gewoon ambteloos is, maar in een bisdom geïncardineerd blijft, is hij zijn bisschop gehoorzaamheid verschuldigd. De bisschop kan de priester bijvoorbeeld verplichten om zich in een abdij terug te trekken en geen enkele pastorale activiteit te ontplooien. Die controlemogelijkheid valt weg zodra de priester is gelaïciseerd. Die dreigt dan een ongeleid projectiel in de samenleving te worden, onder niemands controle, maar een gevaar voor velen. Soms is het dus beter een priester niet te laïciseren om de samenleving te beschermen. De Amerikaanse kerkjurist John Beal verrichtte hierover interessant studiewerk.

De zitting van de commissie leek op een kruisverhoor. De hardheid van de vragen, die vaak verschillende keren werden herhaald omdat de camera's draaiden, haalde het van hun inhoudelijke kwaliteit. Renaat Landuyt werd boos: ‘Iemand die het celibaat breekt wordt onmiddellijk uit de Kerk gezet, en misdadigers mogen blijven.' Dat klopt van geen kanten. Wie zich niet aan het celibaat houdt, wordt soms ongemoeid gelaten, soms geschorst, uitzonderlijk gelaïciseerd, nooit uit de Kerk gezet: dat laatste is canoniek onmogelijk. De West-Vlaamse priester Norbert Bethune bijvoorbeeld liep door het sluiten van een burgerlijk huwelijk een automatische schorsing op, maar een laïcisering viel hem tot op vandaag niet ten deel.

Maar goed. Parlementairen zijn, gelukkig maar, doorgaans geen kerkjuristen. Erger dan incompetentie is het schaamteloos volgen van een eigen agenda die belangrijker dreigt te worden dan het achterhalen van de feiten. Dat blijkt uit de houding van Renaat Landuyt. Die beweerde zelfs dat Danneels zich vroeger al voor seksueel misbruik van zijn priesters voor de rechtbank had moeten verantwoorden. Dat is onwaar. Landuyt doelde mogelijk op de zaak-Vanderlyn, een pedoseksuele priester uit Sint-Gillis, op wiens proces kardinaal Danneels zich in februari 1998 vrijwillig als getuige aanbood. Diezelfde Landuyt verklaarde tijdens De Zevende Dag van 19 september 2010 over Roger Vangheluwe: ‘Men kan bisschop worden terwijl men pedofiele feiten pleegde.' Komaan zeg. Pausen zijn misschien wel vreemde mensen, maar geen paus zou een seksueel delinquent tot bisschop benoemen als hij weet had gehad van de feiten.

EN DUS...
Kortom, het was geen hoogdag voor de commissie gisteren. Kardinaal Danneels kon zijn blazoen niet echt oppoetsen. De commissie miste dan weer competentie en scherpte om de juiste vragen te stellen. Als ze bovendien ook leden telt die zich door een eigen agenda laten leiden, en voor wie de waarheid slechts een voetnoot is, valt voor de toekomst het ergste te vrezen.

RIK TORFS Wie? CD&V-senator en hoogleraar kerkelijk recht. Wat? De ondervraging van kardinaal Danneels voor de commissie seksueel misbruik was een maat voor niets. Waarom? Zowel de kardinaal als de commissieleden maakten een zwakke beurt.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
UN GESTE SYMBOLIQUE S’IMPOSE
AU NOM DE L’ ÉTHIQUE RÉPARATRICE
Un internaute commente:“Ik word weemoedig van het hypocriete gedoe zie van sommige politici. Men is inderdaad niet geïnteresseerd in waarheid, alleen in het moreel veroordelen van mensen. Het cynische is dat zij die steeds voorop lopen met hun zwaar moreel oordeel, als het henzelf of hun eigen organisatie betreft ook steevast alles doen om de zaken te minimaliseren. Het cynische is dat de waarheid al helder is: alle macht heeft naast andere ook een corrumperende werking. Maar die waarheid, die ook henzelf treft, willen ook machtshebbers (politici) niet blootleggen.”
Dans son édito, Walter Pauli va plus loin. “Voor de bijzondere Kamercommissie boog kardinaal Danneels gisteren dieper dan voorheen. Maar die schuldbekentenis, die publieke biecht, werd niet echt gevolgd door een boetedoening. Het was goed dat Danneels positief antwoordde op de vraag of de kerk niet meer zou mogen doen aan schuldaflossing dan een eventuele gerechtelijk opgelegde schadeloosstelling. Maar verder vond hij dat vooral een zaak van zijn opvolger Léonard, die vandaag voor dezelfde commissie verschijnt.

Danneels gaf zo de commissieleden alvast hun huiswerk mee: bereid de vragen zo voor dat Léonard niet anders kan dan kleur bekennen: is hij bereid tot het betalen van een vrijwillige schadevergoeding, of niet? Tot een andere geste misschien?
Natuurlijk zullen er altijd ultravrijzinnigen zijn voor wie de kerk nooit voldoende kan boeten. Zelfs als Léonard alle kerkschatten zou wegschenken en de verzamelde bisschoppen als flagellanten in boeteprocessies door de steden zouden trekken. Die steriele kritiek loopt trouwens merkwaardig parallel met de koppige houding van katholieke integristen die vinden dat de kerk vooral niet moet buigen omdat dit toch tot niets dient.”

Et Walter Pauli de rappeler dans son édito du Morgen qu’après la honte du nazisme seul un geste de pardon tel que celui de Willy Brandt s’agenouillant devant mémorial des victimes du ghetto de Varsovie a pu sauver l’honneur perdu de Germania.
A raison, ce geste a ému les coeurs et convaincu les esprits. “Zijn gebaar ontroerde en overtuigde.”
On appelle ça l’éthique répératrice.
”Het is dus aan Léonard en de bisschoppen om uit te maken hoe ze moeten betalen en kunnen overtuigen. En daarvoor is inderdaad moed nodig: om ondubbelzinnig en nederig te knielen voor het oog van elkeen.” (Walter Pauli.)

On verra ce mercredi, quelques jours avant Noël, ce que l’archevêque Léonard a à dire sur le sujet.
Paradoxalement, la crise aigue qui menace l’église catholique dans sa survie est de caractère éthique.
Ce monde qui se démonde, cette civilisation qui soudain se sait et se sent mortelle ne survivra pas sans un sursaut éthique dont Gandhi a donné un incomparable exemple aux Indiens devenus amnésiques.
Malgré tous leurs défauts, des hommes comme Churchill, De Gaulle ainsi que Willy Brandt et Helmut Schmidt ont fustigé leurs peuples en se réclamant de valeurs éthiques et démocratiques.
On ne peut pas en dire autant des ayatollahs iranien qui maintiennent leur peuple sous une chape de plomb, de Pie XII en son temps ou des cardinaux qui ont fermé les yeux, ici et là bas sur les pires abus en ternissant à jamais l’image de l’église catholique romaine avec minuscule !
Seul un susrsaut éthique nous sauvera du naufrage.
MG

Aucun commentaire: