mercredi 9 février 2011

Smet wil nieuwe pedagogische aanpak in zwarte scholen

Pascal Smet: "Zijn we er al? Nee. Het GOK is zeker voor verbetering vatbaar" (© tvb)

“Gemengde scholen blijven het doel. Maar door de bevolkingssamenstelling zijn concentratiescholen in steden als Brussel onvermijdelijk. Om de kwaliteit van het onderwijs daar op te trekken moeten we nadenken over een volledig nieuwe pedagogische aanpak.” Dat zegt Vlaams minister van Onderwijs Pascal Smet (SP.A) aan Brussel Deze Week.

S met reageert op de discussie die begin deze week losbarstte over de vraag of het nog zin heeft om te vechten tegen de opdeling in witte scholen en concentratiescholen. In Nederland verklaarde de christendemocratische minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt dat het gevecht tegen concentratiescholen niet langer een prioriteit van het kabinet is. “De zwarte scholen zijn een feit,” zei ze. Daarop verklaarde Mieke Van Hecke, hoofd van het katholieke onderwijs, dat ook in Vlaanderen het gelijkekansenbeleid niet gewerkt heeft. “Witte scholen worden witter, zwarte zwarter.” Het gemeenschapsonderwijs trad Van Hecke bij.
Maar minister Smet wil niet weten van de afschaffing van het gelijke onderwijskansendecreet (GOK), dat negen jaar oud is. Voor hem blijven gemengde scholen het doel. “Een opdeling in wit en concentratie is niet goed. Scholen moeten een weerspiegeling zijn van de samenleving. Die is divers, dus moeten ook de scholen gemengd zijn. Het voordeel daarvan is ook dat de sterken de zwakken kunnen meetrekken.” Hij erkent wel dat er in een stedelijke omgeving altijd concentratiescholen zullen zijn door de bevolkingssamenstelling. “Daar kun je niets aan doen. Om de kinderen in die scholen beter onderwijs te geven moet er gezocht worden naar een nieuwe pedagogische benadering, een totaal andere manier om vaardigheden en kennis over te brengen. Ik wil daarover een maatschappelijk debat.”
Smet geeft toe dat het gelijkekansenbeleid niet perfect is. “Zijn we er al? Nee. Het GOK is zeker voor verbetering vatbaar. Maar daarom moet je het nog niet afschaffen, dan zouden we erop achteruitgaan. We gooien toch ook de hele socia le zekerheid niet overboord omdat dit land nog altijd vijftien procent armen telt?” Smet verwijst naar een Oeso-studie waarin het Belgische schoolsysteem als een van de meest selectieve naar voren komt. “Segregatie en selectie zit ons onderwijssysteem in de genen. Dat verander je niet in negen jaar.”
Smet oppert dat het GOK-decreet mogelijk niet goed is uitgevoerd. Dit voorjaar komt hij met een decreet voor een definitieve aanmeldingsprocedure. Daarmee moet er een eind komen aan de jaar na jaar wijzigende inschrijvingsmodaliteiten. Over die nieuwe procedure wil Smet nog niets kwijt. Alleen dit: de voorrang voor anderstaligen én voor Nederlandstaligen blijft behouden. “Aan de algemene architectuur verandert niets.”

GOOIEN WE DE HANDDOEK DAN MAAR IN DE RING?
Politiek commentator Yves Desmet ergert zich aan de aanvaarding van het woord 'segregatie' in het onderwijsdebat. Na een decennium goede voornemens, gelijkekansenbeleid en halfslachtige spreidingsplannen kleuren witte scholen steeds witter en zwarte zwarter. Wat Desmet wil weten: 'Geven we het aloude ideaal van scholen als motor tot maatschappelijke emancipatie op?'

·Aanvaarden we onderwijs dat de verschillen bestendigt of zelfs versterkt? Willen we echt een meerderheid van scholen in onze steden die vergeetputten van maatschappelijke achterstand worden?
Segregatie. Ooit was het een woord dat je spontaan associeerde met de strijd van Martin Luther King voor meer burgerrechten in de Verenigde Staten, riep het beelden op van gescheiden voorzieningen voor 'blankes' en 'niet-blankes' in Zuid-Afrika. Sinds enkele dagen is het in de Lage Landen een neutraal begrip geworden, hooguit een wat ongemakkelijke maatschappelijke realiteit waartegen nu eenmaal niets te doen valt en die we derhalve maar dienen te accepteren. Jammer, maar helaas, die stijl.

De boodschap werd eerst uitgedragen door de Nederlandse onderwijsminister Marja Van Bijsterveldt van het CDA, een dag later bevestigd door de Vlaamse topvrouw van het katholiek onderwijs Mieke Van Hecke. Aan de basis hebben ze een punt: na een decennium goede voornemens, gelijkekansenbeleid en halfslachtige spreidingsplannen kleuren witte scholen steeds witter en zwarte zwarter. Langs de andere kant staat de vaststelling dat die evolutie mee in de hand is gewerkt door de veelal katholieke schooldirecties van het land, die feestelijk hun voeten hebben gevaagd aan alle mogelijke initiatieven om deze feitelijke segregatie tegen te gaan. Er bestaan wel degelijk 'zwarte' katholieke scholen, maar in iedere centrumstad met iets of wat leerlingen van etnisch andere afkomst kent men het fenomeen waarbij onder het motto van de vrijheid van onderwijs een weigerings- of minstens ontmoedigingsbeleid wordt gevoerd naar allochtone ouders, waardoor hun kinderen in de 'zwarte' scholen van het gemeenschapsonderwijs terechtkomen.

MAATSCHAPPELIJKE LADDER
Ter vergoelijking van het katholieke net moet gezegd dat ze daarmee niet veel meer deden dan beantwoorden aan een maatschappelijke vraag. De beelden van in tenten kamperende ouders, wanhopig wachtend om hun kind, schoon kind, in de witte school van hun keuze in te mogen schrijven, typeren de mentaliteit waarbij ervan wordt uitgegaan dat witte scholen automatisch beter onderwijs en dus hogere maatschappelijke kansen bieden. Ouders die hun kinderen willen laten schoollopen in een klas die de etnische diversiteit van hun wijk of stad weerspiegelt, zijn in vergelijking daarmee een zeldzame minderheid. Sterker, in Brussel is het zelfs een bekend fenomeen dat hogeropgeleide migrantenouders van de tweede of derde generatie voor hun kinderen ook graag een plekje in een witte school bemachtigen, vanuit de overtuiging dat hun kind daarmee beter aan zijn klim op de maatschappelijke ladder kan beginnen. Het hele succesverhaal van het Nederlandstalige onderwijs in Brussel is op die gedachtengang gebaseerd.

Die mentaliteit is sterker gebleken dan welke beleidsmaatregel ook, maar de vraag na deze vaststelling is of de handdoek in de ring gooien, en iedere maakbaarheidsgedachte over het onderwijs bij het grof huisvuil zetten, daar dan het gepaste antwoord op is. Gevreesd kan worden van niet, en dat heeft niet eens iets met ideologie te maken, of met de vraag of de multiculturele samenleving een zo snel mogelijk te vernietigen vloek dan wel een na te streven zegen is. De multiculturele samenleving is er in onze steden, en ze blijft er, wat we er ook over mogen denken. Zowel in Brussel als in Antwerpen, en binnenkort ook in andere centrumsteden, zullen meer dan de helft van de kinderen die er aan een schoolloopbaan beginnen, van een andere afkomst zijn en thuis een andere taal dan het Nederlands praten. Meer dan de helft, en dus zullen zowat alle scholen 'zwart' kleuren, of we dat nu graag zien gebeuren of niet.

DOEMSCENARIO
Ze manu militari op bussen zetten naar het witte hinterland is daar inderdaad geen oplossing voor, maar wat doe je dan wel? Want achter de etnische verschillen verschuilen zich ook grote socio-economische ongelijkheden. Aanvaarden we onderwijs dat deze verschillen bestendigt of zelfs versterkt, willen we echt een meerderheid van scholen in onze steden die vergeetputten van maatschappelijke achterstand worden? Scholen die op deze manier motoren worden om de ergste doemscenario's over een multiculturele samenleving ook werkelijkheid te laten worden? Weigeren we die scholen extra middelen omdat zoiets 'vertroeteling' van de kansarmen zou zijn? Geven we het aloude ideaal van scholen als motor tot maatschappelijke emancipatie op en vervangen we dat door de zogenaamde onvermijdelijkheid van de segregatie? Het zou van een gruwelijk defaitisme getuigen.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
SMET PERSISTE ET SIGNE
Attention ! Pascal Smet (SPa) lance un signal fort à l’ensemble des communautés scolaires de Flandre et de Bruxelles.
Il affirme que la mixité sociale dans les écoles est une nécessité dans les grandes villes. Sa thèse : les meilleurs élèves tirent les plus faibles vers le haut. Les partisans de l’ « apartheid scolaire » et singulièrement l’enseignement catho affirment l’inverse.
Le ministre renvoie à une étude Oeso “ qui dénonce la caractère ségrégationniste de notre enseignement (« waarin het Belgische schoolsysteem als een van de meest selectieve naar voren komt. Segregatie en selectie zit ons onderwijssysteem in de genen. Dat verander je niet in negen jaar”.)
Le jeune et bouillant écrivain flamand Tom Nagels, qui vit au centre d’Anvers a choisi, pour sa part, d’inscrire délibérément son fiston dans une « concentratie school ». Dans une carte blanche au Morgen (non publiée sur le net) il s’en félicite. Apparemment pas mal de parents flamands ont fait pareil et en groupe de surcroît , de sorte qu’ils ont « mixifié » indirectement l’école de leurs enfants. C’est une tendance nouvelle qui est très prometteuse car non coercitive. Ces parents partent d’un double principe : d’abord ils veulent aguerrir leurs enfants à la mondialisation qui partout s’impose ; ensuite, ils souhaitent leur faire bénéficier des normes préférentielles réservées aux écoles en discrimination positive. (meilleur matériel et équipement scolaire et surtout classes de douze élèves pour l’apprentissage de la lecture par exemple).
Sans doute réussira-t-on à mixifier socialement les écoles ghettos par persuasion, mais, en aucun cas par coercition.
Yves Desmedt s’est fendu d’un éditorial fracassant sur le sujet qu’il faut lire et relire.
Mais qu’en pensent les lecteurs de son Morgen ?
« A l’évidence, l’enseignement se doit de faire de nos ados des adultes épanouis, et constructifs qui participent activement à la société. Récemment, on a vu, à Bruxelles précisément des parents flamands bivouaquer devant une école catholique élitaire pour être bien sûr de pouvoir y inscrire leur enfant i « in een goede blanke school . » Un autre les traite avec mépris de «

KAMPERENDE NIEUWE VLAMINGEN »
Un internaute constate qu’il n’y a rien de neuf sous le soleil car autrefois, les parents « bourges » évitaient comme le choléra les écoles à forte densité d’enfants d’ouvriers.

“God ja, mensen hebben al altijd die neiging gehad om hun kinderen naar een 'goede' school te willen sturen: nu willen ze niet weten van concentratiescholen (wat een naam...)terwijl het vroeger de scholen waren waar te veel arbeiderskinderen zaten. Een constante: het katholiek onderwijs heeft dat spelletje altijd meegespeeld”

Un autre lecteur issu de l’athénée d’Anvers qui déjà était assez “mélangé” de son temps en conserve un excellent souvenir en précisant que la fréquentation de cet établissement ne l’a pas empêché de faire d’excellents es études supérieures :

“Laat ik nu net school gelopen hebben op het Atheneum van Antwerpen. Het is bij uitstek een multiculturele school, toen ik er vijftien jaar geleden mijn diploma behaalde was dit al net zo het geval. Of de kwaliteit zo slecht was, weet ik niet. Ikzelf heb later op de universiteit elk jaar cum laude behaald... en bevind me vandaag op een aangenaam plekje van de sociale ladder. Ik ben werkgever. En als er één ding is waarnaar ik tijdens sollicitaties niet kijk: de school.”

Un lecteur enseignant plaide pour qu’on oblige les parents allochtones à suivre des cours de néerlandais.
“Ik "zit" niet in het onderwijs maar had de gelegenheid om er vrijwilligerswerk te doen. Aan de kinderen zelf "mankeert" niets, die zijn zoals alle kinderen ter wereld. Het ligt hem aan hun ouders die hun eigen kinderen niet kunnen bijstaan omdat zij de taal amper, of zelfs helemaal niet, spreken of verstaan. Die moeten we verplichten !! om taalcursussen te volgen zodat ze minstens weten met wat hun kinderen bezig zijn en dus ook hun huiswerk vb. kunnen controleren.”

Pour un troisième, les écoles à taux de mixité sociale élevée accusent une baisse de nouveau préjudiciable aux néerlandophones, il dit « Vlaamstaligen »

“Gemengde scholen werken nu eenmaal niet omdat het niveau van de Vlaamstaligen naar beneden worden getrokken.”

Un quatrième dénonce la tendance des allochtones à épouser des partenaires issu(e)s du pays d’origine qui ne parlent pas un mot de flamand.

“Ik woon in er heel erg multiculturele buurt en merk dat de jongeren een partner in het thuisland moeten zoeken en de kinderen niet in het Nederlands worden opgevoed opdat ze nog met de familie in het thuisland zouden kunnen praten. De zo opgelopen achterstand komt nooit meer echt goed en beperkt enorm de toekomstkansen van die kinderen. Ik spreek nu vooral over Chinese kinderen, maar dat geldt ook voor berberkinderen die niet eens voor arabieren verstaanbaar.”

“Is het toevallig dat men de term 'zwarte scholen' gebruikt? In een andere betekenis, tot welke traditie zou die mevr behoren, tot die van 'zwart Vlaanderen' of 'wit Vlaanderen'? ‘T is maar een vraag.

“Onderwijs is de sleutel tot alles: ontwikkeling, emancipatie, ... In de derde wereld, in de vierde wereld en ook hier. De analyse is zeer juist: gezien het toenemende aantal allochtone jongeren is een investering in onderwijs dringend nodig. In de eerste plaats massaal investeren in taalonderwijs, zeker voor de kleintjes.”

“Structureel ziet het Vlaamse onderwijs er zo uit: Als het Gemeenschapsonderwijs een baksteen per leerling krijgt, wil het Vrij (sic) ook een baksteen, terwijl ze eigenlijk krijt nodig hebben. Dus proberen ze die baksteen op papier in krijt te transformeren. En nu met veel zelfbeklag komen aandraven dat het bord stukgeschreven is... Nog veel vlaaien, wafels, snoepzakken en truffels kopen, kamperende Nieuwe Vlamingen!”

Après les Pays-Bas, la Flandre semble soudain se passionner pour un débat essentiel: tenter de « mixifier » les établissements scolaires des grandes cité ou y renoncer. Les Hollandais jettent l’éponge ; Pascal Smet se lance dans la bagarre. Wat Yves Desmet wil weten: 'Geven we het aloude ideaal van scholen als motor tot maatschappelijke emancipatie op? Ce que demande Yves Desmedt avec force c’est que les politique nous disent si (comme en Hollande) on a renoncé à faire de l’école une machine à émanciper ou si on se résigne à ce qu’elle reproduise les différences sociales en les accentuant.

Et en Communauté française> ? Silence radio !

Décidément c’est vrai qu’on vit en Belgique dans deux pays différents.
MG

Aucun commentaire: