mercredi 14 septembre 2011

Manon de Boer, filmmaakster: ‘Zoeken in Brussel, zoeken in mijn kunst’

Karel Van der Auwera © Brussel Deze Week
“Maximaal twee jaar, langer was ik niet van plan te blijven. Een dronkenmans-eed: we zijn achttien jaar later, en uitgekeken op Brussel ben ik lang niet. De complete desoriëntatie van mijn beginperiode is nog maar een vage herinnering, maar het gevoel dat je steeds weer een manier moet vinden om je te verhouden tot je omgeving, is er altijd.” Manon de Boer, dochter van een antropoloog, is geboren in India en opgegroeid boven de Grote Rivieren. Met haar experimentele films heeft ze haar plaats veroverd in het Brusselse kunstwereldje.
“Ik had het gevoel voor een muur te staan in Brussel: doordringen tot die boeiende mengeling van mensen, leek me schier onmogelijk,” zegt Manon de Boer. “Toch had ik er een goed gevoel bij. In Brussel behoort iedereen tot een minderheid.” (© Marc Gysens)
V an India herinnert Manon de Boer zich niets meer: nog geen drie was ze toen haar vader en moeder aan het eind van de jaren zestig naar Nederland terugkeerden. Haar prille jeugd en tienerjaren beleefde ze in Den Haag, daarna ging ze Beeldende Kunsten in Rotterdam en Amsterdam studeren. “Daar heb ik een goed contact opgebouwd met verschillende buitenlandse studenten. Dat, en de drang om buiten Nederland te breken, hebben me na mijn studie naar Brussel geleid. Samen met enkele van die studievrienden.”
“Amsterdam-Brussel: een wereld van verschil.
Amsterdam is door de grachtengordel geografisch makkelijk onder de knie te krijgen, Brussel is een doolhof.
Verloren lopen was mijn lot van elke dag. Ik had ook het gevoel voor een muur te staan: doordringen tot die boeiende mengeling van mensen van verschillende rangen en standen en de meest uiteenlopende nationaliteiten, leek me schier onmogelijk. Toch had ik er een goed gevoel bij, en zodra de eerste openingen zich begonnen aan te bieden, groeide het besef dat Brussel een biotoop is met enorm veel mogelijkheden tot netwerken. Dat hybride is hier een constante, iedereen behoort tot een minderheid.
Daardoor is een manier zoeken om je te verhouden tot je omgeving bij wijze van spreken ook iets constants. Het is steeds weer leren en ontdekken. In Nederland heb je zulke steden niet; zelfs Amsterdam is veel homogener dan Brussel. Het heeft allemaal gemaakt dat ik veel langer ben gebleven dan aanvankelijk gepland. En dat ik wellicht nog lang zal blijven.”
“Ik ben me ook geleidelijk aan steeds minder Nederlandse beginnen voelen, ik ben gewoon een inwoner van Brussel die toevallig uit Nederland komt. De directheid die de Nederlander zo kenmerkt, de luidruchtigheid, ik hoef het niet meer zo. Gaandeweg ben ik me comfortabel gaan voelen bij die ietwat omfloerste sociale contacten in Belgenland.”
Dialoog
Brussel is een interessante stad om als kunstenaar te leven en te werken, vindt De Boer. “Hier heb je verschillende manieren van samenwerken, er is dialoog tussen de verschillende kunstdisciplines. Zo heb ik veel contact met mensen uit de dans- en de muziekwereld. Vriendschappelijke contacten en professionele contacten. Bijvoorbeeld met George van Dam, een violist bij Ictus, die heeft meegewerkt aan de soundtrack van zes van mijn films en van wie ik ook een portret heb gemaakt. Die andere disciplines vormen voor mij dan ook een belangrijke bron van inspiratie, die me wordt aangereikt door de manier waarop het hier allemaal verweven is. In Amsterdam is die band tussen de kunstenaars veel minder sterk, daar blijft het hokjesdenken min of meer de norm. Hier kennen kunstenaars van verschillende disciplines elkaar, en tonen ze actief interesse voor elkaar en voor elkaars werk.”
“Een ontmoeting die ontzettend veel voor mij heeft betekend, is die met Jan Mot en Oscar van den Boogaard, toen ze nog samen een galerie hadden. Oscar is zich na verloop van tijd volledig gaan wijden aan het schrijven, Jan is als galeriehouder een toeverlaat die mijn werk een tribune bezorgt. Een grote stap was ook de oprichting van het productie- en distributieplatform Auguste Orts, nu vijf jaar geleden. Een gezamenlijk initiatief van Anouk De Clercq, Sven Augustijnen, Herman Asselberghs en mezelf. Het is niet zozeer dat we samen werk maken, het is de inspiratie van de ene die de inspiratie van de andere voedt. Een productieve kruisbestuiving, ook dankzij coördinatrice Marie Logie. Laat het maar aan Marie over met een sluitend budget op de proppen te komen, op de juiste plaatsen aan te kloppen. Dat is een enorme hulp: al die dingen zelf doen zou heel veel energie opslorpen, energie die ik nu kan besteden aan creëren.”
Geheugen en tijd
Dat creëren doet De Boer binnen het medium film. “Indertijd, aan de academie, ben ik begonnen met fotografie, met portretten, maar gaandeweg geraakte ik steeds meer geboeid door de werking van tijd en de ervaring van tijd. De stap om een en ander te exploreren in experimentele kunstfilms was niet zo groot. Ik werd daarin ook gestimuleerd door kennissen, door de inspiratie die ik heb mogen opdoen in het Filmmuseum.”
“Een unieke instelling is dat. Uren en uren heb ik er gesleten, me voor een prikje onderdompelend in filmgeschiedenis. Ik heb gekeken, dingen in me opgezogen, geleerd. Nog een reden waarom ik Brussel in mijn hart heb gesloten.”
Kind toch

“‘Kind, waar begin je toch aan? Zo’n onzeker bestaan!’ zeiden mijn vader en moeder me indertijd. Die ouderlijke bezorgdheid is met de jaren ouderlijke trots geworden, nu ze zien dat ik me staande weet te houden. Maar de onzekerheid blijft. Ik heb een zoontje van tweeënhalf, Julius. Laatst dacht ik nog: ‘Nou, Julius, doe dat maar niet, kiezen voor het kunstenaarschap.’ Ouderlijke bezorgdheid...”
--------------------
Op vrijdag 23 en zaterdag 24 september (20-22 uur) staat Bozar Studio in het teken van werk van het platform Auguste Orts.
Meer op www.bozar.be

COMMENTAIRE DE DIVERCITY
BRUXELLES LABYRINTHE COSMOPOLITE
Un texte passionnant, une lecture originale de Bruxelles par une non Bruxelloise, fille d’anthropologues hollandais, née en Inde et ayant accompli son cursus scolaire aux Pays-Bas. Comme une extra- terrestre, elle se retrouve, un peu par hasard à Bruxelles pour un séjour de deux années qui vont en devenir dix-huit et plus, car affinités.
Le mode d’emploi de Bruxelles est indispensable. On s’y retrouve en effet difficilement dans ce labyrinthe de ghettos multiculturels où chacun a tendance à se retrancher derrière sa palissade réelle ou virtuelle. « Een gevoel dat je steeds weer een manier moet vinden om je te verhouden tot je omgeving, is er altijd. »
Et pourtant grâce à son talent de cinéaste, Manon de Boer a fini par se tailler une belle place « in het Brusselse kunstwereldje. »
“Ik had het gevoel voor een muur te staan in Brussel: doordringen tot die boeiende mengeling van mensen, leek me schier onmogelijk”
Difficile de se tailler un chemin à travers ce mélange de gens originaires de tous les horizons, où chacun appartient à une minorité.
“In Brussel behoort iedereen tot een minderheid.”
De l’Inde, Manon de Boer ne garde pas le moindre souvenir ; Den Haag fut le décor de sa petite enfance ; elle étudiera les arts plastiques à Rotterdam et à Amsterdam . “Amsterdam-Brussel: een wereld van verschil.
UN MONDE DE DIFFERENCE ?
Amsterdam est facile à cerner grâce à sa ceinture de canaux concentrique ; « Brussel is een doolhof. » Bruxelles est un labyrinthe où je n’ai cessé de me perdre : « een boeiende mengeling van mensen van verschillende rangen en standen en de meest uiteenlopende nationaliteiten ».
Bruxelles, est un creuset de nationalités diverses et multiples.
“Brussel is een biotoop is met enorm veel mogelijkheden tot netwerken. Dat hybride is hier een constante, iedereen behoort tot een minderheid.” Bruxelles est un biotope hybride très particulier parcouru de multiples réseaux où il faut faire effort pour se situer par rapport à chacun, chacun appartenant à une minorité différente. On n’arrête pas de s’adapter, d’apprendre, de découvrir. »
“In Nederland heb je zulke steden niet; zelfs Amsterdam is veel homogener dan Brussel. «
« Brussel is een interessante stad om als kunstenaar te leven en te werken; in Amsterdam is die band tussen de kunstenaars veel minder sterk, daar blijft het hokjesdenken min of meer de norm. Hier kennen kunstenaars van verschillende disciplines elkaar, en tonen ze actief interesse voor elkaar en voor elkaars werk.” Bruxelles est une ville où l’artiste est roi, ils se parlent entre eux, se fréquentent même quand ils appartiennent à des disciplines esthétiques différentes.
En tant que cinéaste, la cinémathèque est son point de chute favori où elle passe des heures et des heures : het Filmmuseum :een unieke instelling is dat. Uren en uren heb ik er gesleten, me voor een prikje onderdompelend in filmgeschiedenis. Ik heb gekeken, dingen in me opgezogen, geleerd. “
A travers les lunettes de Manon de Boer nous apprenons à appréhender Bruxelles autrement. C’est indispensable pour mieux comprendre les énormes atouts de cette ville cosmopolite que ses habitants de souche ont tant de mal à discerner.
MG

Aucun commentaire: