mercredi 25 mars 2015

Waarom Berbers niet wantrouwig zijn

Norah Karrouche

 Norah Karrouche is als historica verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.



 Sinds zijn uitspraken over Berbers begin deze week heeft Antwerps burgemeester De Weverheel wat kritiek gekregen. ©BELGA




©dm

Ik moet een jaar of vijf zijn geweest toen ik in een stadje in het noordwesten van Marokko in de armen van mijn moeder sprong uit angst voor de vrouw die voor mijstondZe keek me streng aan en had een grote tattoo op haar kin. Later, traantjesgedroogdzouden mijn ouders uitleggen dat mijn groottante Berbers was, dat enkelBerbers hun gelaat tatoeëerden en dat ze oorspronkelijk uit de bergen ten oosten van Tanger kwamenEn vooraldat ik niet bang hoefde te zijn voor haar.

Mijn beeld over de Berbers werd pas twintig jaar later grondig bijgesteld. Voor het eerst vroeg iemand me of ik Berbers of Arabisch was. Geen idee. Wat deed het er ooktoe? Toch googelde ik Arabs and Berbers, van het een kwam het anderen vijf jaarlater was ik klaar met een doctoraat over Berbers en identiteitspolitiek.

In 'Arabs and Berbers' schreef filosoof en antropoloog Ernest Gellner dat etniciteit in Marokko geen issue was en hij voorspelde dat het er op dat vlak ook rustig zoublijvenMarokkanen waren in de eerste plaats moslimsen dat vormde ook de basis van hun collectieve identiteitsvorming. 

Gerenommeerd nationalismekenner of nietGellner had het niet bij het rechte eindVerschillen tussen Arabieren en Berbers blekenalthans voor politici en activistenwelbelangrijkBlijkbaar houdt Bart De Wever er dezelfde mening op na. Waarom sprekenwe sinds begin deze week plots over Berbers en Arabierenen niet langer over Marokkanen of moslims?

SHARE

'De Wever is niet de eerste om het onderscheid te makentussen Berbers en Arabieren. De Franse kolonialeadministratie ging hem in de negentiende eeuw al voor'

De Wever is niet de eerste om het onderscheid te maken. De Franse kolonialeadministratie ging hem in de negentiende eeuw al voorOok toen werden Berbers onderscheiden van Arabieren. Meer nog, ze werden ook toen al beschreven als een'gesloten gemeenschap' die zich bovendien 'wantrouwigopstelde ten aanzien van centraal gezagIn tegenstelling tot De Wever vond de Franse kolonisator dat goedeeigenschappen. De Fransen waardeerden de Berbers op een positieve manier, in de hoop dat ze - door in te zetten op Berber-identiteit - de politisering van Arabische enislamitische identiteit bij de gekoloniseerde bevolking konden vermijden.

In de negentiende en vroege twintigste eeuw pasten Europese grootmachten eenverdeel-en-heers-tactiek toe op gekoloniseerde gebiedenTezelfdertijd focusten ze op de eenheid van de nationale gemeenschap in eigen land. Geschiedschrijvinggeografieen antropologie vinden in die context hun oorsprong als wetenschappelijke disciplines.

De kennis die Franse etnologengeografen en historici tussen grofweg 1880 en 1930 over Berberse groepen in Marokko en Algerije verzameldenstaat vandaag in de wetenschappelijke literatuur bekend als de 'Berber-mythe', en niet zomaar. Het onderscheid dat de Fransen tussen Berbers en Arabieren maakten, was politiekinteressant en functioneel, maar kunstmatigMaar zo konden ze nu eenmaal hunbeschavingsmissie beter verantwoorden en in Marokko de politieke macht over Berber-talige gebieden makkelijker naar zich toetrekken.

'Ik ben niet meer bang van mijn groottante, maar van politicidie een gemeenschap willen verdelen om er beter over teheersen'

De Fransen zagen Marokko als een land van Arabische steden (makhzenen een'opstandig' Berbers platteland (siba). Ze zagen verzet op het platteland als een bewijsvan de democratische instelling van de Berbers, dit in tegenstelling tot de Arabieren. De 'Berber-mythe' had, in Marokkoeen weerslag op de organisatie van de rechtspraaken in mindere mate op het onderwijsMet andere woordenetnische en cultureleverschillen werden geïnstitutionaliseerd. In de loop van de jaren 30, als een reactie op het beleid van de Fransenontwikkelde zich toch het Arabische nationalismeMaar ook op het platteland kwam de bevolking meermaals in opstand tegen de Franse enSpaanse kolonisatoren.

In een aantal publieke debatten over criminaliteit en radicalisering keert het beeld van de 'geslotenen 'wantrouwige' Berbers sinds het begin van het voorbije decennium met de regelmaat van de klok terug. Maar deze visie op de Marokkaanse gemeenschap in Vlaanderen en de Berbers in het bijzonder is dus terug te voeren op een canon datontstond tijdens de koloniale periodeEn dus is ze problematisch.

Toch is ze voor politici interessantEr is echter een cruciaal verschil tussen de manierwaarop individuen een identiteit beleven en construeren en hoe politici ze politiseren. Het zal niet de eerste keer zijn dat ik van een 'Berber' hoor dat het vooral de Arabierenzijn die radicaliserenen andersom. Die vooroordelen bestaan, maar ze zijn duswederzijdsvan Rabat tot in Antwerpen en Rotterdam. In plaats van ze te stimulerenzouden we ze beter bestrijden.

Meer dan twintig jaar later ben ik niet meer bang van mijn groottante, maar van politici die een gemeenschap willen verdelen om er beter over te heersen.

COMMENTAIRE DE DIVERCITY

LA BOÎTE DE PANDORE

Bart De Wever en voulant rassurer le ban et l’arrière ban de son électorat de la droite extrême a ouvert la boîte de Pandore. Pas sûr du tout qu’il arrivera à la refermer. Une belle opportunité pour l’opposition, un gros souci pour la suédoise. Dyab Abou Jahjah est tenace comme un pitbull, il ne lâchera pas sa proie.  Suspense !     

MG


POLITIE GRIJPT IN BIJ VERBODEN PROTESTACTIE VAN ABOU JAHJAH

De Standaard

Op de Grote Markt in Antwerpen heeft Dyab Abou Jahjah, de oprichter van Movement X, met zo'n 100 demonstranten een protestactie tegen de ‘racistische uitspraken’ van burgemeester Bart De Wever (N-VA) gehouden. De politie omsingelde de betogers, die een GAS-boete riskeren voor hun actie.

‘Bart De Wever heeft deze keer echt een grens overschreden’, herhaalde Dyab Abou Jahjah op de Grote Markt. ‘Het gaat hier over echt racisme. Racisme uit de negentiende eeuwEn dat pikken wij niet als burgers. Mijnheer De Wever moet zich verontschuldigen of opstappen.’ 

Bart De Wever verklaarde de afgelopen dagen dat racisme een gevolg is van de problemen in de maatschappij. Die problemen situeren zich volgens hem enkel bij bepaalde groepen migrantenzoals de Marokkaansegemeenschap en de Berbers.

Zijn uitspraken lokte felle reacties uit. Zowel van andere politieke partijen als uit het 'diversiteitsveld'.

 

 

Aucun commentaire: