mercredi 5 février 2020

EDITO SUR LA FORMATION FEDERALE: LA DER DES DERS


Francis Van de Woestyne La Libre Belgique

C’est sans doute l’une des dernières, sinon la dernière personne que le roi Philippe charge d’une mission en vue de la formation d’un gouvernement de plein exercice. Si Koen Geens, vice-Premier ministre et ministre de la Justice (CD&V), échoue à rapprocher de futurs partenaires, les Belges seront plus que certainement appelés à revoter. Et vite.
Le CD&V n’est pas le parti le plus grand. Loin de là. Mais sa position lui permet d’être considéré comme le parti "faiseur de roi". Ce sont les démocrates chrétiens flamands qui, in fine, devraient faire pencher la balance d’un côté (gouvernement avec la N-VA, ce que le CD&V souhaite ardemment), ou de l’autre (gouvernement sans la N-VA, la préférence des francophones). LA question à laquelle Koen Geens devra répondre, rapidement, est la même que celle qui s’est posée au lendemain du scrutin de mai 2019 : un accord peut-il être trouvé entre les nationalistes flamands et les socialistes francophones ?
Paul Magnette, le président du PS, l’a déjà marmonné, chuchoté, soufflé, dit, répété, expliqué, scandé, certifié, presque hurlé aux oreilles des informateurs : le PS ne s’associera pas à la N-VA. Trente réunions n’ont pas permis de dégager un socle commun. Si vraiment, de manière définitivement définitive, cette voie-là est morte, l’éclaireur, appelons-le ainsi, Koen Geens devra l’acter, transmettre la "nouvelle" à son parti. 
Et essayer de persuader ses troupes qu’il n’y a pas d’autre issue que de se passer du premier parti de Flandre, la N-VA. Pour proposer au CD&V de s’allier aux socialistes, libéraux et écologistes.
Mais à supposer que les démocrates chrétiens s’y résolvent, ce ne sera pas encore gagné. Car la situation chez les libéraux et même les socialistes flamands est compliquée. Le possible futur président de l’Open VLD, Egbert Lachaert, a déjà dit qu’il n’avait aucune envie d’associer son parti à une coalition trop à gauche. Et la position du président du SP.A est ambiguë.
À ce petit jeu, si personne n’accepte de faire la moindre concession et maintient ses exclusives, il n’y aura jamais de solution. À force de répéter que c’est la faute de l’autre, les hommes et femmes qui occupent les devants de la scène auront montré leurs limites.
Ce n’est pas le cas de Koen Geens. Il a promis de travailler dans une absolue discrétion. Cela tranchera avec les commères et pipelettes qui l’ont précédé…


COMMENTAIRE DE DIVERCITY
LA CROISEE DES CHEMINS

Le  Palais ne n’y est pas trompé : Koen Geens est assurément le seul homme politique de ce pays capable de trancher le nœud gordien qui actuellement ferme la voie à la formation d’un gouvernement fédéral.
Observons avec Olivier Mouton (Le Vif) que Le nouveau «  chef de cabinet du roi Vincent Houssiau, officiait auparavant auprès de Geens à la Justice ? En lançant Koen Geens dans une mission périlleuse, vendredi soir, Philippe a décidé de brûler une de ses dernières cartouches pour sortir de l'impasse. »
Avec ou sans la NVA ? Soyons lucides envoyer la NVA dans l’opposition avec le Belang c’est, pour un Flamand une opération suicide à laquelle on voit mal Koen Geens se résigner. Mais est-il concevable de réunir la NVA et le PS dans le même attelage même sous la houlette d’un homme fort et habile de la trempe de Geens comme arbitre et premier ministre ? Le Palais semble considérer qu’il est le seul, vraiment le seul à pouvoir réussir cet exploit herculéen. Il faut lire et relire ces diverses analyses : celle de Francis Van de Woestyne, celle d’Olivier Mouton, celle de Vuye /Wouters et celle de Matthijs  lequel pose la question cruciale : « Gaat Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten het met de koninklijke opdrachthouder op een akkoord gooien over Vivaldi? La présidente de l'Open VLD, Gwendolyn Rutten, va-t-elle se mettre d'accord avec le chargé de mission royal sur Vivaldi ? »
Personne à l’heure actuelle ne peut répondre à cette question essentielle, pas même Koen Geens. 
Il lui appartiendra de tenir compte de ces trois brillants  éclairages et d’y apporter une réponse définitive. Quelque chose me dit que cet homme tranquille à l’allure de professeur érudit réussira cette mission impossible dont il sortira premier ministre.
Coup de théâtre de dernière minute : Bart De Wever a déclaré qu’ un accord avec le PS «n’est pas impensable». « Je pense qu’il y a des points communs avec le PS », a ajouté le chef de la N-VA sur le plateau de Terzake.
Le président de la N-VA s’est également exprimé au sujet du confédéralisme. Il a rappelé que cela nécessitait une majorité des deux tiers et une majorité dans chaque groupe linguistique, ce qui est loin d’être le cas actuellement. Le confédéralisme ne peut être une « solution immédiate » mais rien n’empêche de « se préparer pour y arriver. » Nous devrons sans doute aller au bord du précipice pour qu'une issue soit trouvée. La crise actuelle, qu'elle soit résolue ou pas, aura mis le doigt sur des plaies béantes qui nécessiteront, tôt ou tard, des solutions durables (O.Mouton)
« Si personne n’accepte de faire la moindre concession et maintient ses exclusives, il n’y aura jamais de solution. À force de répéter que c’est la faute de l’autre, les hommes et femmes qui occupent les devants de la scène auront montré leurs limites » (VDW)
A défaut d’accord nous retournerons aux urnes  et sans aucun doute pour le pire ! « On fait état ces dernières heures de micromouvements en direction d'un dialogue N-VA / PS. Le silence de Koens Geens pourrait être un vecteur de solution. Ce serait un soulagement. (Mouton).
La situation est grave mais non désespérée.
MG

VIVES TENSIONS CE WEEK-END AU CD&V AUTOUR DE LA MISSION ROYALE DE KOEN GEENS
Le Soir
C'était la surprise, vendredi soir, dans les rangs du CD&V. Hormis le principal intéressé, personne ne savait que Koen Geens allait être chargé d'une mission par le roi Philippe. Joachim Coens, qui est pourtant le président du CD&V et qui, jusqu'à vendredi soir, disposait de la casquette d'informateur royal, a lui été averti par téléphone juste avant l'annonce du Palais.
Cette situation a suscité de vives tensions chez les chrétiens-démocrates flamands, qui auraient préféré que la mission royale reste entre les mains des présidents de parti, et notamment dans celles de Bart De Wever. Ce week-end, dans une série d'interviews, Joachim Coens a d'ailleurs signalé que Koen Geens ne pouvait se permettre trop de largesses dans sa mission.
Le sommet du parti s'est réuni ce dimanche soir. "Les émotions étaient fortes", selon nos confrères du Standaard. D'autant que Coens n'a pas apprécié le fait que Geens ait accepté la demande du Roi sans se concerter avec qui que ce soit.
Le CD&V tient à ce que la piste d'un gouvernement alliant PS et N-VA reste la priorité, comme l'a rappelé le président lors du bureau de parti ce lundi. La coalition Vivaldi (associant socialistes, libéraux, écologistes et le CD&V) n'a donc toujours pas les faveurs des chrétiens-démocrates. Cette piste ne serait même pas envisagée comme plan B.
Ces exigences ont été clairement exposées à Koen Geens. Il lui a aussi été demandé de "mettre un terme à sa mission dès que possible, de préférence dès le 10 février", selon De Standaard.
D'après nos confrères du Morgen, Koen Geens partage cette vision des ténors du CD&V.


'BESTUREN KAN NIET MEER, VLUCHTEN OOK NIET'
Hendrik Vuye & Veerle Wouters in Knack
Hoogleraar (UNamur) en lector (Hogeschool PXL), voormalige V-Kamerleden
'In mei 2019 blijkt dat de kiezer een afkeer heeft van de manier waarop traditionele partijen aan politiek doen. Recente peilingen leren dat die afkeer alleen maar groter wordt. Bestuurspartijen die niet willen of kunnen besturen, krijgen van de de kiezer wel eens de rekening gepresenteerd', stellen Veerle Wouters en Hendrik Vuye.

Er zijn anti-establishment-partijen en er zijn bestuurspartijen.
ANTI-ESTABLISHMENT OF BESTUURSPARTIJ?
Vlaams Belang en PVDA-PTB zijn radicaal anti-establishment. Beide partijen kiezen voor een klassenstrijd. Bij PVDA-PTB is dat de klassieke marxistische klassenstrijd, bij Vlaams Belang de strijd van de gewone man - slachtoffer van de globalisering - tegen de politieke elite. Beide partijen streven naar een andere maatschappij. Dit droombeeld blijft zuiver, want het is niet bezoedeld door regeringsdeelname. 
Alle andere partijen zijn bestuurspartijen. Allemaal hebben ze bestuursverantwoordelijkheid, zowel regionaal als federaal. Hoe alternatief Groen en Ecolo zich ook profileren, ze staan niet voor een ander politiek bestel. Hoezeer N-VA ook de 'kracht van verandering' tracht uit te dragen, daar staat wel tegenover dat de partij naar de verkiezingen trekt met een kandidaat-premier en in Vlaanderen ook met een kandidaat-minister-president. Ecolo-Groen en N-VA verschillen niet meer van 'traditionele partijen' als CD&V, Open Vld, sp.a, PS, MR... Al deze partijen zijn partijen die in het verleden met groot gemak verregaande compromissen hebben gesloten. 
In 2014 steekt N-VA artikel 1 van de eigen statuten in de communautaire diepvries. PS doet al een eeuwigheid hetzelfde. De klassenstrijd die nog steeds in artikel 1 van de statuten staat, is reeds lang verburgerlijkt.
Sommige politieke stromingen vindt men terug langs de twee kanten van de tweedeling. De socialistische stroming kent bestuurspartijen (SP.A, PS) en een partij die anti-establishment is (PVDA-PTB). Hetzelfde geldt voor het Vlaams-nationalisme, met N-VA en Vlaams Belang. Enige tijd was ook de liberale stroming opgesplitst. Open Vld als bestuurspartij en LDD (2007-'14) als de anti-establishment tegenhanger.
BESTUURSPARTIJEN MOETEN BESTUREN
Van bestuurspartijen verwacht de kiezer dat ze besturen en het gevoerde beleid verdedigen. Dat blijkt alvast uit het postelectoraal onderzoek waarover Knack vorige maand berichtte. Lange tijd was dit ook het geval. Tot in de jaren negentig van de vorige eeuw werden grote akkoorden gesloten tussen de Vlaamse CVP en de Franstalige PS, dit ondanks de 'grand canyon' die gaapt tussen beide partijen. Bestuurspartijen verdedigen hun beleid, trekken met het bilan van de regering naar de kiezer en worden dan beloond of afgestraft.
Blijkbaar denken deze bestuurspartijen dat de kiezer een idioot is die alle partijpraatjes slikt. 
Bestuurspartijen die niet willen - of niet kunnen - besturen krijgen makkelijk de rekening gepresenteerd. 
Wie wil besturen, zal moeten onderhandelen
Er zijn  twee taalgemeenschappen die anders stemmen. Geen enkele partij behaalt ooit de meerderheid. Besturen wil dan ook zeggen dat men moet onderhandelen. Onderhandelen, dat doet men met elke partij die zetels kan aanleveren in de Kamer. Maar wat blijkt? Sommige bestuurspartijen gooien de spelregels overboord. Ecolo wil niet aan tafel met N-VA en VB, terwijl die partijen in de laatste peilingen ongeveer 50% van de Vlaamse kiezers vertegenwoordigen. PS wil niet onderhandelen met N-VA en N-VA wil niet onderhandelen met PS. Dit laatste zal waarschijnlijk sommige lezers verwonderen, want in de Vlaamse media leest men steevast dat PS niet met N-VA wil spreken. Onderhandelen met de PS is 'spreken tegen de gordijnen' stelt Bart De Wever. In de Franstalige media leest men echter net hetzelfde, maar dan omgekeerd. 
PS en N-VA sturen de zwarte Piet naar elkaar door. Beide partijen dansen op twee benen en hebben al verklaringen afgelegd dat ze met 'de ander' niet willen onderhandelen, dan wel dat 'de ander' met hen niet wil onderhandelen. Quousque tandem?
Bestuurspartijen die niet willen - of niet kunnen - besturen krijgen makkelijk de rekening gepresenteerd. 
Wie kan de puinhopen van Michel I ruimen? Welke partij kan een tekort van 11 miljard op de begroting wegwerken? 
Wie kan de tekorten in de sociale zekerheid aanzuiveren? 
Zolang niemand een bos ontdekt waar er geld aan de bomen groeit, blijft een onderhandeling aartsmoeilijk. Vandaar dat deze keer sommige bestuurspartijen liefst de kelk aan zich willen laten voorbijgaan.
Michel I was in 2014 de regering van de hoop. De regering die met een communautaire stilstand de rekeningen op orde ging brengen. Vijf jaar later verwerpen de bestuurspartijen de nalatenschap van deze regering. Het zijn de puinhopen van Michel I die maken dat de onderhandelingen zo slecht verlopen. 
Zelfs een begin van formatie is niet in zicht, men is nog aan het aftasten. Koninklijk opdrachthouder Koen Geens krijgt dan maar een royale carte blanche: hij moet 'de nodige initiatieven nemen om de vorming van een volwaardige regering mogelijk te maken'

Zo krijgt de regering-Michel I dan misschien toch nog een plaats in de geschiedenisboeken: de regering die niet regeerde, niet opleverde, veel communiceerde, veel kibbelde... De erfenis weegt zwaar, heel zwaar zelfs. Een land dat sociaal-economisch geblokkeerd zit na een sociaal-economische herstelregering, het zou een Belgenmop kunnen zijn. Meer nog, het is het ook.
WAT WORDT HET VOOR KOEN GEENS: EEN ZELFMOORDMISSIE OF DE WETSTRAAT 16?'
In Knack trekt Professor Herman Matthijs (VUB/UGent) tien lessen uit de voorbije formatiedagen. 'Gaat Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten het met de koninklijke opdrachthouder op een akkoord gooien over Vivaldi?'
Op de laatste dag van de eerste maand van het eerste jaar van het tweede decennium van deze eeuw stelt de Koning de vicepremier en Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) aan als koninklijk opdrachthouder. Nogal wat inwoners en journalisten van dit koninkrijk zijn verrast door dit koninklijk initiatief en zeker ook door de afgebroken verlengingen van het duo Joeachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR). Welke lessen kunnen we hieruit trekken ?
LES 1: Vooreerst heeft het Paleis nog steeds macht in een federale regeringsvorming. Uit de opdracht voor Koen Geens moeten we afleiden dat het Paleis de vicepremier aanziet als de sterke man van de Vlaamse christendemocraten. En een zeer cruciale vraag: welke partij(en) was (waren) op de hoogte van deze koninklijke ingreep ?
Les 2: Het vorige duo Coens-Bouchez viel op door het feit dat ze geen duo waren in dit formatiespel: Coens is discreet en Bouchez leeft in zijn sociale media. Coens zat op paars-geel en Bouchez op Vivaldi. Maar laat ons niet vergeten dat achter Bouchez nog steeds Charles Michel en Didier Reynders aan de touwtjes trekken. De 'president van Europa' heeft nog een factuur open staan ten aanzien van de grootste Vlaamse partij, N-VA.
LES 3: Er zijn enorme verschillen in werkloosheid tussen Noord en Zuid, en inzake activiteitsgraad, het niveau van onderwijs (dat eerlijk gezegd ook in Vlaanderen dalende is), het aandeel in de buitenlandse export, enzovoort. De verschillen zijn taalgebonden, maar ook ideologisch tussen een Vlaanderen dat eerder kiest voor een liberaal budgettair sociaaleconomisch model versus de twee andere gewesten die het hebben voor een eerder socialistisch model. Deze twee visies verzoenen zal van de nieuwe koninklijke opdrachthouder nog veel inspiratie vergen. Voor Koen Geens ligt het resultaat van zijn opdracht tussen twee uitersten: een zelfmoordmissie of de Wetstraat 16.
LES 4: Waarom dan Koen Geens aan zet laten komen? Sinds mei 2019 zijn de volgende partijen al gepasseerd in een solo- of duo-informatie opdracht: MR (2 maal), SP.A (1 maal), PS (2 maal), CD&V (2 maal ) en de N-VA (1 maal). Het Vlaams Belang (18 zetels) mocht niet aan bod komen, net als Ecolo (13 zetels ). De fractie Ecolo/Groen zegt zelf dat ze al sinds begin januari niets meer gehoord hebben van de informateurs. Ook Open VLD (12 zetels, evenveel als het CD&V) heeft nog geen opdracht gekregen. Het feit dat de Groenen alsook de Vlaamse liberalen geen leidende rol spelen in de formatie, laat uitschijnen dat ze momenteel niet echt meespelen. Want er stellen zich enige onoverkomelijke politieke vraagstukken: gaat de PS nu wel willen besturen met de N-VA na de verklaringen van voorzitter Paul Magnette? Gaat CD&V de N-VA los laten voor Vivaldi, wetende dat de eigen achterban dat niet ziet zitten? Wil de PS de Franstalige groenen los laten? Door een politiek onderlegd figuur als Geens op pad te sturen, zou men kunnen concluderen dat er al iets bestaat als onderbouw voor een formatie?
LES 5: MR-leider Bouchez zegt dat het CD&V maar moet kiezen tussen een regering met of zonder de N-VA. Als de nieuwe federale regering een Vlaamse meerderheid wil hebben in de Kamer, dan is er maar één oplossing: de N-VA moet meedoen. Maar het Franstalig verwijt ten aanzien van band CD&V met de N-VA slaat op niets. Inderdaad, de PS zit ook nog vast aan Ecolo. Gaat PS-voorzitter Magnette het aandurven om te besturen, terwijl Ecolo en de PTB in de oppositie zitten? De gemakkelijkste band om door te snijden is wellicht die tussen de MR en de Open VLD, net als die tussen de PS en de SP.A. Stapt de SP.A in Vivaldi waarin ze overbodig is?
LES 6: De intern verdeelde Open VLD staat erop te kijken en het is nog geen uitgemaakte uitslag wie de voorzitterszetel mag bemannen/bevrouwen in de Melsensstraat. Op zijn minst moet men concluderen dat de huidige voorzitster nogal wat interne vijanden heeft. Maar als deze partij uit de federale regering valt, dreigt ook een dergelijk scenario op Vlaams niveau. Sinds 1999 zit deze partij onafgebroken, als enige Vlaamse partij, in de federale regering. Kan de Open VLD nog wel oppositie voeren? Bovendien is het niet duidelijk of een nieuwe voorzitter de tijd en de mogelijkheden heeft om de partij terug in het formatie-kaartspel te brengen. Of gaat voorzitster Gwendolyn Rutten het met de koninklijke opdrachthouder op een akkoord gooien over Vivaldi en dat vóór het bekend is wie de nieuwe Open VLD-voorzitter is?
LES 7: En dan de grootste partij van Vlaanderen en het land. Buiten de informatieopdracht van Geert Bourgeois (N-VA) met Rudy Demotte (PS) is de N-VA nog niet aan zet geweest. In feite werd de N-VA-voorzitter gepasseerd, maar dat heeft ook een pluspunt voor hem: Bart De Wever kan zich ook niet verbranden. Want stel dat het Paleis hem op een informatie-opdracht had uitgestuurd, dan was ook hij mislukt en dat tot groot jolijt van de rest. Met andere woorden, de koninklijke opdracht van Geens spaart de N-VA-voorzitter en maakt het ook zeer moeilijk om de N-VA er nu af te rijden. Een cruciale vraag is of de verdelers van het kaartspel het zien zitten dat het Vlaams Belang en de N-VA samen in de oppositie gaan zitten. Dat wordt een dodelijk scenario voor 2024. Of opteert men ervoor om deze twee grootste Vlaamse partijen uit elkaar te houden? De N-VA kan binnen de Vlaamse regering wel in de problemen geraken als ze er federaal uitvalt en die regering heeft al geen geweldige start genomen.
LES 8: Dan maar nieuwe federale verkiezingen? Wel, dat werd in 2010-2011 ook geregeld geschreven en gezegd, maar toen is het nooit gebeurd. Gezien de uitslag van 26 mei en de laatste opiniepeilingen gaat het Paleis dat absoluut willen vermijden. Bovendien staat het staatshoofd en zijn entourage niet alleen met die mening. Meerdere partijvoorzitters staan ook niet te springen voor een nieuwe stembusslag. Misschien is dit een te overwegen optie als de peilingen er beter gaan uitzien.
Voor het paleis hangt er veel af van het welslagen van de koninklijke opdracht voor de Professor-Minister.
LES 9: Dan maar een expertenregering? Het idee is zeker niet dwaas te noemen. Maar wie moet daar gaan inzitten, met welk programma, voor hoelang en welke partijen willen dat steunen?
LES 10: Meer dan acht maanden na de verkiezingen staan we nog nergens. In feite is er voor niets een meerderheid te vinden. Er zijn te veel kleine politieke partijen en een meerderheid zal ook moeten gevonden worden op 128 zetels in de Kamer. Want de zetels van het Vlaams Belang (18) en de communisten (12) en Défi (2) zijn niet bruikbaar. Bovendien vereist een institutionele wijziging van de bijzondere wetten een bijzondere meerderheid en die is uiterst moeilijk te realiseren in deze legislatuur.
CONCLUSIE: De weg naar een oplossing leidt nog over een lange en hobbelige weg. Bovendien is er nog niet echt gesproken over het geld en beleid vereist financiële afspraken. De koning doet nu een serieuze ingreep in het formatieproces. Ook voor het paleis hangt er veel af van het welslagen van de koninklijke opdracht voor de Professor-Minister.





Aucun commentaire: